Kritisch consumeren

Op deze pagina staan alle stukken die betrekking hebben op het thema kritisch consumeren. Voor een algemene introductie klik hier. Door diverse mensen zijn de volgende artikelen ingestuurd:


Het belang van biologies eten





Tijdens de Pinksterlanddagen van dit jaar is krities konsumeren een belangrijk thema. De voorbereidingsgroep heeft zich sterk gemaakt voor de verkrijgbaarheid van biologiese etenswaren en sapjes. De prijs van de biologiese koffie zal even hoog zijn als die van de niet-biologiese. Als je al koffie drinkt, koopt dan dus massaal de biologiese. Tevens zal er overdag in de kantine biologies- veganistiese soep te krijgen zijn, naast de dagelijkse biologiese warme maaltijd die traditiegetrouw door Rampenplan verzorgd wordt. Maar: wat is het belang eigenlijk van biologies eten?

Anarchisten zou je kunnen bestempelen als ongeduldige politieke aktivisten. Ze verschillen doorgaans van andere linkse politieke aktievelingen door het feit dat ze niet willen wachten tot "de grote omwenteling' heeft plaatsgevonden, menig anarchist(e) staat zelfs skepties tegenover het idee grote omwenteling. De anarchistiese beweging kent een grote aantal zelfbeheerinitiatieven, van kleine uitgeverijen tot mobiele vegetaries/veganisties-biologiese keukens, van drukkerijtjes tot voedselkoöperaties. Het zijn plekken waar geprobeerd wordt om een anarchistiese wereld alvast in het piepklein, eventueel met allerlei beperkingen, vorm te geven.

Anarchisme kent, ook dit in tegenstelling tot andere politieke stromingen, een hoge graad van ethiek. Zo is het bijvoorbeeld ondenkbaar dat een anarchist(e) zich uitspreekt tegen de uitbuiting van, noem eens wat, arbeiders, en zelf ondertussen andere mensen wel uitbuit. Als je niet overheerst wilt worden, is het logies dat je zelf ook niet heerst. Deze ethiek is de reden dat er binnen de anarchistiese beweging, naast het ekonomiese verhaal, ook veel aandacht wordt besteed aan onderwerpen als feminisme, geweldloosheid, vrije opvoeding, vrij onderwijs en vrije liefde. Relatief weinig aandacht is er echter tot nu toe geweest voor de anarchist(e) als krities konsument(e).

De gangbare ekonomie is voor het overgrote deel gebaseerd op uitbuiting, onderdrukking en milieuvernietiging, dat is voor anarchisten geen nieuw verhaal. Loop bijvoorbeeld een willekeurige supermarkt binnen, een blik op de schappen leert je dat de produkten hoofdzakelijk afkomstig zijn van multinationale ondernemingen. Je ziet het leed niet aan de produkten af, tenzij het stukken van dieren zijn, maar dat er een geschiedenis van leed aan vooraf is gegaan mag zonneklaar zijn. Zo werken de mensen, die de grondstoffen voor de produkten verbouwen, vaak onder zeer slechte arbeidsomstandigheden en worden ze afgescheept met hongerlonen, en worden de gewassen overspoeld met chemicaliewn en kunstmest. De voedingsindustrie is niet alleen de plek waar grote bedrijven als Unilever en Sandoz dominant zijn, het is ook de plek waar de chemische industrie (denk aan Bayer en Ciba-Gygi) een enorme vinger in de pap heeft. Als dat voor veel mensen nog niet duidelijk was, dan is dat recent hopelijk wel duidelijk geworden rond de kommotie over geneties gemanipuleerde gewassen, zoals soja en maïs.

In de jaren zeventig en begin jaren tachtig ontstonden de eerste biologiese winkels, als alternatief voor al dat leed van die grote ondernemingen. Jammergenoeg zijn zij echter vaak afgestapt van een aantal principes, dat alles in dienst van een kapitalisties idee bij uitstek: schaalvergroting. Dit was de reden dat er aan het eind van jaren tachtig in diverse steden voedselkoöperaties ontstonden, die probeerden de verloren gegane principes weer bijeen te brengen en uitsluitend met vrijwilligersters werken. Ze worden daarin ondersteund door het kollektieve verdeelcentrum voor biologiese levensmiddelen, De Nieuwe Band in Marum, het enige verdeelcentrum in Nederland dat nog steeds het sociale, politieke aspekt hoog in haar vaandel voert. Het lijkt mij logies dat anarchisten er voor kiezen om zoveel mogelijk mens-, dier- en milieuvriendelijke initiatieven te steunen, door bijvoorbeeld bij voedselkoöperaties hun produkten te kopen. Dus in plaats van koffie van een of andere grote koffiebrander (waar je donder op kunt zeggen dat de bonen op een niet kosjere wijze zijn verbouwd) koffie van kleinschalige, milieu- en mensvriendelijk werkende boeren. En in plaats van, zwaar, bespoten groenten en fruit biologiese groenten en fruit. Etcetera etcetera. Een regelmatig gehoorde tegenwerping is dat biologiese produkten weliswaar prima zijn, maar allemaal zo duur. Bekijk het echter eens van de andere kant: het feit dat produkten in de supermarkt 'goedkoop' zijn is juist vanwege de kapitalistiese ekonomie! Lage kosten en uitbuiting gaan in bijna alle gevallen met elkaar samen.

Door krities te konsumeren, voor wat binnen je bereik ligt, steun je zo min mogelijk een kapitalistiese, milieuvernietigende ekonomie en een ekonomie voor een betere wereld des te meer. Aan deze laatste ekonomie valt overigens zeker nog veel te verbeteren, maar beter dan de gangbare is ze ontegenzeggelijk.

Wil je anarchisme, voor jezelf, maar ook voor de buitenwereld geloofwaardig laten zijn, dan is het pleiten voor een anarchistiese wereld tevens het werken aan anarchisme in je eigen wereld. Een onderdeel daarvan is krities konsumeren. Het persoonlijke is namelijk ook gewoon politiek!

P'tje Lanser


Anarchisme en de vrijheid van dieren



"We willen ons verzet tegen onderdrukking doortrekken naar dieren'; "Geen mens boven de ander, geen mens boven de natuur'; "Anarchist kun je volgens mij nooit zijn zonder dat je veganist bent'. Bovenstaande uitspraken komen uit het boekje "Alle Dieren Vrij!', in 1993 verschenen bij uitgeverij Atalanta, waarin zesentwintig mensen aan het woord komen over uiteenlopende onderwerpen, waaronder anarchisme en de vrijheid van dieren.
Voor een aantal anarchisten is het tegen uitbuiting van dieren zijn duidelijk op een lijn te plaatsen met anti-seksisme en anti-racisme. Het begrip anarchisme, dat letterlijk "zonder macht' betekent, krijgt hiermee een brede invulling. Met betrekking tot de vrijheid van dieren is veganisme dan een logiese keuze. Toch is het aantal anarchisten dat het met deze invulling eens is beperkt. Waarom? De workshop "Anarchisme en de vrijheid van dieren' begint met een uitzending van Vpro's Onrust over veganisme en eindigt met de video "Brandende dierenliefde'.
In de tussentijd willen we aan de hand van de volgende stellingen over het onderwerp van gedachten wisselen. Vanzelfsprekend hoeft het niet per se aan de hand van de stellingen gepraat te worden.

Stelling 1: Dieren houden, net als mensen, van leven in vrijheid, laten we ophouden ons mens(ego)centries op te stellen.

Stelling 2: Anarchisme en veganisme horen bij elkaar, een konsekwente anarchist is ook veganist en een konsekwente veganist zou anarchist moeten zijn.

Stelling 3: Is het niet veganisties zijn van veel anarchisten te wijten aan een gebrek aan informatie, aan onwil of aan het hebben van een bepaalde mening over de mens-dierverhouding?

Stelling 4: Zolang mensen de schuld bij anderen kunnen leggen kunnen ze makkelijk fel en radikaal zijn: als de analyse er op neerkomt dat ze zelf aan de uitbuitende/onderdrukkende kant zitten stoppen veel mensen zo'n gedachte liever weg. Veel anarchisten hebben, net als andere mensen, moeite met veganisme omdat het konsekwenties heeft voor hun eigen gedrag.

Stelling 5: Veganisties zijn alleen is niet genoeg. De strijd tegen dierenuitbuiting moet op velerlei gebieden plaats vinden, desnoods met (materieel) geweld.

Rymke en P'tje


HET MCLIBEL-PROCES: TWEE BRITSE ANARCHISTEN VERSUS MCDONALD'S




McDonald's is synoniem met ongezond voedsel, het uitbuiten van mensen in de Derde Wereld, de vernietiging van het milieu, het vermoorden van miljoenen dieren en de indoktrinatie van kinderen.
Dit is in het kort de strekking van het pamfletgetiteld "What's wrong with McDonald's?', dat wordt verspreid door London Greenpeace, een Britse anarchistiese milieu-aktiegroep zonder banden met het grote Greenpeace. McDonald's vond de aantijgingen in het pamflet niet leuk, infiltreerde met liefst
zeven mensen de aktiegroep en klaagde vijf aktivisten aan wegens smaad. Aangezien smaadprocessen in het Verenigd Koninkrijk zelden gewonnen werden door de aangeklaagden, werden de vijf geadviseerd om akkoord te gaan met een schikking.
Twee van hen, Helen Steel en Dave Morris, deden dit niet, maar pakten de handschoen op, omdat het gewraakte pamflet volgens Dave "het beste was dat hij ooit had gezien'. Helen en Dave werd juridiese bijstand ontzegd en het proces werd, onder druk van McDonald's, gevoerd zonder een jury. Maar dit alles verhinderde niet dat het McLibel (libel = smaad)-proces het Guiness Book of Records is ingegaan als het langste proces (313 dagen) ooit in het V.K. gevoerd en een komplete ramp werd voor de multinational McDonald's. De uitspraak van het proces wordt in mei verwacht.
De McLibel workshop zal gaan over de achtergronden van het proces en mogelijk ook over de rechterlijke uitspraak. Verder zal er een video vertoond worden. P'tje

Meer informatie over het proces kun je vinden in een interview met Dave, verschenen in Buiten de Orde (1997/1) of als je toegang hebt tot Internet: http://www. mcspotlight.org