Beantwoording van de 11 vragen van de voorbereidingsgroep van

de Anarchistische Pinkster Landdagen Appelscha '98



DE VRAGEN:




DE ANTWOORDEN VAN:



Bob Black

Dafne

Karl

Joop

Ton

Marc

Menno

Metha

Rens

Rymke

Tatjana

Sies

Simone

Weia


De anarchistische catechismus

door

BOB BLACK



(vertaling Sies van Raaij)





1. Wat houdt anarchisme of anarchie in het algemeen voor jou in?

1e. What does anarchism or anarchy mean to you?



Anarchism, n. 1. The doctrine that a stateless society is possible and desirable. Obsolete. 2. Rule by anarchists.



Anarchisme, zn., 1. De leer dat een staatloze samenleving mogelijk en wenselijk is. Verouderd. 2. Heerschappij door anarchisten.



2. Heeft anarchisme iets met waarden en nomen te maken, en zo ja, welke waarden en normen vind jij anarchistisch?

2e. Does anarchism have anything to do with standards and values, and, if so, which standards and values do you consider anarchistic?



Anarchism, properly understood, has nothing to do with standards and values in a moral sense. Morality is to the mind what the state is to society: an alien and alienating limitation on liberty, and an inversion of ends and means. For anarchists, standards and values are best understood - that is, the are most useful - as approximations, shortcuts, conveniences. They may summarize a certain practical wisdom won by social experience. Then again, they may be the self-serving dictates of authority, or once-useful formulations which, in changed circumstances, no longer serve any anarchist purpose, or any good purpose.



Welbeschouwd heeft anarchisme niks te maken met waarden en normen in morele zin. Moraal is voor de geest wat de staat is voor de samenleving: een vreemde en vervreemdende beperking van de persoonlijke vrijheid en een omkering van doel en middelen. Voor anarchisten kunnen waarden en normen het beste gezien worden - ze zijn althans het meest nuttig - als men ze beschouwt als benaderingen, sluipwegen, dingen die ooit handig van pas kunnen komen. Ze kunnen een resumé vormen van een zekere praktische wijsheid, verworven door maatschappelijke ervaring. Anderzijds kunnen ze de eigenbelang dienende dictaten van autoriteit zijn, of eertijds nuttige formuleringen die, aangezien de omstandigheden zijn veranderd, geen enkel anarchistische doel meer dienen, of helemaal geen goed doel.



3. Bestaan er ook anarchistische waarden of normen die je als remmend ervaart, en hoe ga je daarmee om?

3e. Are there anarchistic standards and values that you consider restraining, and how do you deal with that?



To speak of anarchist standards and values, then, is not necessarily nonsensical - but it does involve risks, often avoidable risks. In a society still saturated with Christianity and it's secular surrogates, the risk is that the traditionally absolutist use of these moralistic words will carry over to the way the anarchists use them. Do you have standards and values or do they have you? It is usually better (but, of course, not necessarily or absolutely better) for anarchists to avoid the treacherous vocabulary or moralism and just say directly what they want, why they want it, and why they want everybody to want it. In other words, to put our cards on the table.



Als je dus spreekt over anarchistische waarden en normen hoeft dat niet per se onzinnig te zijn, maar er zitten wel risico's aan, veelal vermijdbare risico's. In een samenleving die nog steeds doordrenkt is van het christendom en zijn seculiere surrogaten, bestaat namelijk het risico, dat het van oudsher absoluut gebruik van die moralistische woorden overgaat op de wijze waarop anarchisten ze gebruiken. Oftewel: heb jij bepaalde waarden en normen, of hebben zij jou? Over het algemeen is het voor anarchisten beter (maar natuurlijk niet noodzakelijk of absoluut 'beter') om het verraderlijk woordenboek van het moralisme uit de weg te gaan, en gewoon te zeggen wat je wilt, waarom je dat wilt, en waarom je wilt dat iedereen dat wil. Met andere woorden: speel open kaart.



4. Voel je je verwant met een bepaalde anarchistische stroming uit heden of verleden (bijvoorbeeld immediatisme, syndikalisme, groen anarchisme, anarkafeminisme, veganarchisme, anarchocommunisme, anarchisme van de daad, enz.)? kun je in een paar zinnen aangeven waar die stroming volgens jou op neerkomt?

4e. Do you feel affinity to a particular anarchistic tendency of the past or present (e.g. immediatism, syndicalism, green anarchism, anarca-feminism, veganarchism, anarcho-communism, anarchism 'of the deed' etc.)? And would you please indicate in a couple of sentences what this tendency amounts to?



Like standards and values, the anarchist "isms," old and new, are best regarded as resources, not restraints. They exist for 's, not us for them. It doesn't matter if I, for instance, may have gotten more out of situationism than syndicalism, whereas another anarchist has gotten more out of feminism or Marxism or Islam. Where we have visited and even where we come from are less important than where we are and where, if anywhere, we're going - or if we are going to the same place.



Net zoals waarden en normen kunnen de anarchistische -isme's (zowel de oude als de nieuwe) het beste gezien worden als hulpbronnen, niet als dwangbuizen. Zij zijn er voor ons, niet wij voor hun. Het doet bijvoorbeeld niet terzake of ik meer uit het situationisme heb gehaald dan uit het syndicalisme, een ander misschien meer uit het feminisme, het marxisme of de islam. Waar we op bezoek zijn geweest en zelfs waar we vandaan komen, is minder van belang dan waar we op dit moment staan, waar we eventueel naar op weg zijn, noch of we allemaal naar dezelfde plek op weg zijn.



5. Als je je met een bepaalde stroming verwant voelt, hoe komt dat dan tot uiting in de manier waarop je leeft, bijvoorbeeld waar het gaat om denken, wonen, werken, relaties en politiek bedrijven?

5e. If you feel affinity towards a particular tendency, how does that express itself in the way you live, for instance on the subject of thinking, housing, working, relationships and engaging in politics?



Let "Type 1" refer to anarcho-leftism. Let "Type 2" refer to anarcho-capitalism. Let "Type 3" refer to the meta-typical ("names name me not"). The Type 3 anarchist categorically rejects categorization. His "existence precedes his essence" (Sartre). For her, nothing is necessarily necessary, and everything is possibly possible. He thinks immediatism takes too long. "She flies on strange wings." Winston Churchill's wife once complained about his drinking. Churchill replied that he had taken more out of alcohol than alcohol had taken out of him. The type 3 anarchist takes more out of anarchism than anarchism takes out of her. And he tries to get more out of life than life gets out of him. A loving, thoughtful, self-affirming, predatory orientation has as many practical applications as the ingenuity and imagination of the Type 3 suggests to her.



Laten we zeggen dat type 1 anarchisme verwijst naar links-anarchisme, type 2 naar anarcho-kapitalisme en type 3 naar de meta-typische anarchismes ('namen benoemen me niet'). De type 3 anarchist verwerpt categorisch elke categorisering. Zijn 'bestaan gaat vooraf aan zijn essentie' (Sartre). Voor haar is niets noodzakelijkerwijs noodzakelijk, alles is mogelijkerwijs mogelijk. Hij vindt dat immediatisme te lang duurt. 'Zij vliegt met andermans vleugels.' De vrouw van Winston Churchill mopperde ooit over zijn drinken, Churchill antwoordde dat hij meer uit de drank had gehaald dan de drank uit hem. De type 3 anarchiste haalt meer uit het anarchisme dan het anarchisme uit haar. En hij probeert meer uit het leven te halen dan het leven uit hem krijgt. Een liefdevolle, zorgzame, zelf-bevestigende plunder-gerichtheid heeft net zoveel praktische toepassingen als de vindingrijkheid en de verbeelding van het type 3 anarchisme haar aan de hand doet.



6. Zijn er ook gebieden waarop het niet lukt om dat anarchisme in de praktijk te brengen?

6e. Are there any areas in which you don't succeed in putting that anarchism of yours into practice?



In principle, the rejection of principles of universal application has universal application. In practice, every individual has his limitations, and the force of circumstances varies. There's no formula for success, not even the recognition that there's no formula for success. But reason and experience identify certain areas of foreseeable futility. It is easy and advisable, for instance, for anarchists to abstain from electoral politics. It is preferable but often not possible to abstain from work, although it is usually possible to engage in some workplace resistance without undue risk. Crime, the black market, and tax evasion are sometimes realistic alternatives or adjuncts to involvement in the state-sanctioned system. Everyone has to evaluate his own circumstances with an open mind. Do the best you can and try not to get caught. Anarchists have enough martyrs already.



In beginsel heeft het afwijzen van beginselen van algehele toepassing algehele toepassing. In de praktijk echter heeft elk individu zijn beperkingen, en het gewicht der omstandigheden varieert nogal. Er bestaat geen succesformule, zelfs geen besef dat er geen succesformule is. Maar gezond verstand en ervaring kunnen wel een idee geven van zekere terreinen van te verwachten nutteloosheid. Voor anarchisten is het bijvoorbeeld gemakkelijk - en raadzaam - zich niet in te laten met verkiezingspolitiek. Het is aan te raden - maar vaak niet mogelijk - om je te onthouden van werk, hoewel het meestal wel mogelijk is om op enigerlei wijze je verzet op de werkplek gestalte te geven zonder onnodig risico te lopen. Misdaad, zwarte markt en belastingontduiking zijn soms reële alternatieven of extra mogelijkheden wanneer je in een door de staat gesanctioneerd systeem zit. Ieder moet zijn eigen omstandigheden beoordelen met een open geest. Probeer er het beste van te maken en zorg dat je niet gepakt wordt. Anarchisten hebben al martelaren genoeg.



7. Waar komen volgens jou in hoofdlijnen de verschillen of gemeenschappelijke aspecten met andere anarchistische stromingen die je kent op neer?

7e. Could you sketch the outlines of what the differences or, on the other hand, the joint aspects with other anarchistic tendencies come down to?



Anarchism is in transition, and many anarchists are experiencing anxiety. It is very ease to advocate changing the world. Talk is cheap. It is not so easy to change your own small corner of it. The differences among the traditional anarchist tendencies are irrelevant because the traditional anarchist tendencies are themselves irrelevant. (For present purposes let's disregard the Type 2, free-market anarchists who seem to have no noticeable presence except in the United States, and even there they have little dialog with, and less influence over the rest of 's.) The worldwide, irreversible, and long-overdue decline of the left precipitated the current crisis among anarchists (more fully dealt with in [Anarchy after Leftism or] "Na links de anarchie" in my book Primitieve Overvloed). Anarchists are having an identity crisis. Are they still, or are they only, the left wing of the left wing? Or are they sometimes more or even something else? Anarchists have always done much more for the rest of the left than the rest of the left has ever done for them. Any anarchist debt to the left has long since been paid in full, and then some. Now, finally, the anarchists are free to be themselves. But freedom is a frightening, uncertain prospect, whereas the old ways, the leftist clichés and rituals, are as comfortable as a pair of old shoes. What's more, since the left is no longer any kind of threat, anarcho-leftists are in no danger of state repression when they remember and reenact their ancient, mythic glories. That's about as revolutionary as smoking hash, and the state tolerates both for the same reason.



Het anarchisme zit in een overgangsfase en veel anarchisten voelen zich daar niet lekker bij. Het is makkelijk om rond te bazuinen dat je de wereld wil veranderen. Woorden kosten niks. Jouw eigen kleine hoekje veranderen is minder makkelijk. De verschillen tussen de traditionele anarchistische tendensen zijn irrelevant omdat de traditionele anarchistische tendensen zelf irrelevant zijn. (Laten we met het oog op deze enquête de 'type 2' vrije markt-anarchisten even buiten beschouwing laten want die schijnen nauwelijks ergens voor te komen behalve in de Verenigde Staten, en ook daar praten ze al heel weinig met, en hebben nog minder invloed op de rest van ons.) De wereldwijde, onomkeerbare en veel te late aftakeling van links bespoedigde de huidige crisis onder anarchisten (hier wordt uitgebreider op ingegaan in Na Links de Anarchie in mijn bundel Primitieve Overvloed.) Anarchisten zitten in een identiteitscrisis. Vormen ze nog steeds - of slechts? - de linker vleugel van de linker vleugel? Of betekenen ze iets meer of zelfs iets anders? Anarchisten hebben altijd meer gedaan voor de rest van links dan de rest van links ooit voor hun. Elke anarchistische schuld aan links is allang afbetaald. Eindelijk hebben de anarchisten nu de vrijheid om zichzelf te zijn. Maar vrijheid is een beangstigend, onzeker toekomstbeeld wanneer de oude wegen, de linkse clichés en rituelen net zo lekker zitten als een paar ouwe schoenen. Aangezien er geen enkele bedreiging meer uitgaat van links, hoeven links-anarchisten bovendien niet meer bang te zijn voor staatsonderdrukking als ze zich de antieke, roemvolle mythen van links herinneren en opnieuw opvoeren. Want dat is net zo revolutionair als hash roken, en de staat tolereert beide om dezelfde reden.

8. Je vindt waarschijnlijk dat de wereld anarchistischer moet worden? Investeer je daar ook in (hoe dan?) en vind je dat je wat dat betreft efficiënt bezig bent?

8e. You presumably think that the world should become more anarchistic? But do you also invest in that, and how? And do you think that you are effective?



Just how "anarchistic" is the world anyway? In one way, very anarchistic, in another, not at all. It is very anarchistic in the sense that, as Kropotkin argued, human society, human life itself, always depends far more on voluntary cooperative action than on anything the state orders. Under severely statist regimes - the former Soviet Union pr present-day New York City - the regime itself depends on widespread violations of it's laws to stay in power and keep life going. In another way, the world is not anarchist at all, because no human population exists anywhere any more which is not subject to some degree of control by some government.



War is too important to be left to the generals, and anarchy is too important to be left to the anarchists. Every tactic is worth trying by anyone inclined to try it, although proven mistakes - such as voting, banning books (especially mine), random violence, and allying with the authoritarian left - are best avoided. If anarchists haven't learned how to revolutionize the world, hopefully they have learned a few ways how not to. That's not enough, but it is something.



Hoe anarchistisch is de wereld eigenlijk? In zekere zin zeer anarchistisch, anderzijds in het geheel niet. De wereld is zeer anarchistisch in de zin, zoals Kropotkin beweerde, dat de menselijke samenleving, het menselijk leven zelf, altijd veel sterker afhangt van actieve, vrijwillige samenwerking dan van alles wat de staat verordonneert. Onder streng etatistische regimes - de vroegere Sovjet Unie of het hedendaagse New York City - hangt het regime zelf aan mekaar van de verkrachtingen van zijn eigen wetten om aan de macht en in leven te blijven. Op een andere wijze bekeken is de wereld in het geheel niet anarchistisch doordat er nergens meer een bevolkingsgroep leeft die niet op enigerlei wijze onderworpen is aan overheidscontrole.



Oorlog is veel te belangrijk om te worden overgelaten aan de generaals, en anarchisme is veel te belangrijk om te worden overgelaten aan de anarchisten. Elke tactiek is de moeite van het proberen waard door iedereen die daartoe geneigd is, hoewel bewezen vergissingen zoals stemmen, boeken in de ban doen (speciaal die van mij), lukraak geweld en zich aansluiten bij autoritair links het best vermeden kunnen worden. Ook al hebben anarchisten niet geleerd hoe ze de wereldrevolutie naderbij kunnen brengen, hopelijk hebben ze wel een paar methoden geleerd van hoe het niet moet. Dat is niet genoeg, maar het is althans iets.



9. Hanteer je voor jezelf bepaalde prioriteiten binnen je anarchistisch zijn?

9e. Do you employ certain priorities within your being an anarchist?



To speak of priorities is an improvement on speaking of standards and values, as the word is less burdened with moralistic overtones. But again, do you have priorities, or do they have you?



Van 'prioriteiten' spreken is weliswaar een verbetering ten opzichte van waarden en normen aangezien het woord minder belast is met moralistische bijbetekenissen, maar wederom: heb jij prioriteiten of hebben de prioriteiten jou?



10. Is het om jouw anarchistische doelen te bereiken noodzakelijk jezelf op te offeren of kan het ook zonder?

10e. To attain your anarchistic goals, is it necessary to sacrifice yourself, or can it be done without sacrificing yourself?



Self-sacrifice is counter-revolutionary. Anyone capable of sacrificing himself for a cause is capable of sacrificing someone else for it too. Therefore, solidarity among the self-sacrificial is impossible. You can't trust an altruist. You never know when me might commit some disastrous act of benevolence.



Jezelf opofferen is contra-revolutionair. Ieder die in staat is zichzelf op te offeren voor 'de zaak,' is ook in staat iemand anders daarvoor op te offeren. Daarom is solidariteit onder zelf-opofferaars onmogelijk. Een altruïst kun je nooit vertrouwen. Je weet nooit wanneer hij een rampzalig gebaar van liefdadigheid zal maken.



11. Welke plaats heeft strijd tegen onderdrukking in jouw politieke (anarchistische) denken en wat doe je hiermee in praktische zin?

11e. How does the struggle against oppression fit in with your political (anarchistic) thinking, and how do you handle that on a practical, pragmatic level?



"The struggle against oppression" - what a fine phrase! A circus tent commodious enough to cover every leftist cause, however clownish, and the less relevant it is to the revolution of everyday life, the better. Free Mumia! Independence of East Timor! Medicines for Cuba! Ban land mines! Ban dirty books! Viva Chiapas! Legalize pot! Save the whales! Free Nelson Mandela! - no wait, they already did that, and will any anarchist's life ever be the same? Everybody is welcome under the big top, on one condition: that he refrain from any and all critique of any and all of the others. You sign my petition and I'll sign yours.



By maintaining the public image of a common struggle against oppression, leftists conceal not only their actual fragmentation, incoherence and weakness, but - paradoxically - what they really do share: acquiescence in the essential elements of state/class society. Those who are content with the illusion of community are reluctant to risk losing it's modest satisfactions, and maybe more, by going for the real thing. All the advanced industrialized democracies tolerate a leftist loyal opposition, which is only fair, since it tolerates them.



'Strijd tegen onderdrukking,' wat een fraaie frase! Een circustent die ruim genoeg is om plaats te bieden aan elke linkse zaak, hoe clownesk ook. En hoe minder het met de revolutie van het dagelijks leven te maken heeft, hoe beter: Vrijheid voor Verwegistan! Onafhankelijkheid voor Oost-Timor! Medicijnen voor Cuba! Ban de landmijnen! Ban de vieze boekjes! Viva Chiapas! Legaliseer wiet! Red de walvis! Nelson Mandela vrij! - nee wacht, dat hebben ze al gedaan, en zal 'n anarchistisch leven ooit nog hetzelfde zijn? Iedereen is welkom onder de grote kap, op één voorwaarde: dat je geen enkele kritiek uit op geen enkel ander. Jij tekent mijn petitie, ik teken de jouwe.



Door publiekelijk het imago van een gemeenschappelijke strijd tegen onderdrukking in stand te houden, verbergen linkse mensen niet alleen hun feitelijke versplintering, onsamenhangendheid en zwakte, maar - paradoxaal genoeg - ook wat ze in werkelijkheid delen: hun berusting in de essentiële elementen van een staat/klasse-maatschappij. Zij die tevreden zijn met de illusie van een gemeenschap zullen niet graag hun bescheiden winstjes, en misschien meer, op het spel willen zetten door te gaan voor de jackpot. Alle moderne, geïndustrialiseerde democratieën tolereren een linkse, loyale oppositie. Wat alleen maar eerlijk is, want het geldt andersom ook.



Zie ook Bob Black: Anarchism as Fasism


Dafne



Beste Pinksterlanddagenorganisatie,



Een aantal dagen na de deadline wil ik toch nog reageren. Ik heb wat ideeen naar aanleiding van jullie vragen, maar nog niet uitgewerkt genoeg voor een stukje, daarvoor heb ik ook te weinig anarchistische literatuur gelezen. Aangezien het bedoeld is voor een discussie gebruik ik de woorden moet / mag e.d.. Niet de meest genuanceerde manier om te schrijven, maar wel handig voor een discussie. Groetjes, Daphne.



Anarchisme is volgens mij het streven naar een maatschappijvorm waarin er niet meer van buitenaf/ bovenaf geheerst wordt. Met elkaar bepaal je wat er moet gebeuren en dat voer je met elkaar uit. Uitbuiting en onderdrukking zijn een logisch gevolg van de ongelijke machtsverhoudingen. Op het moment leven we in een samenleving die verre van anarchistisch is. Het 'kapitaal' is de drijvende kracht en de normen en waarden die we hebben zijn een gevolg van socialisatie- processen, die ten dienste staan van het 'kapitaal'. Het anarchisme streeft ernaar dat deze situatie verleden tijd is. Het anarchisme moet zich bezig houden met het analyseren van structuren, machtsverhoudingen en hoe het systeem in elkaar zit, zodat het mogelijk wordt zelf sterker te worden. Normen en waarden zijn dingen die van buitenaf worden opgelegd en die je op een gegeven moment internaliseert. Ik denk dat de meeste normen en waarden het doel hebben om het huidige systeem en de huidige machtsverhoudingen te handhaven. Schuldgevoelens zijn krachtige middelen in het huidige systeem. Anarchisme wordt door de buitenwereld vaak gelijk gezien als 'chaos' en 'alles mag', dat kan het doel van het anarchisme niet zijn. Natuurlijk heeft ieder mens en iedere groep zijn of haar grenzen in wat wel en niet kan en daar kan over gesproken worden. Het anarchisme kan als valkuil hebben, dat politiek een individuele zaak is, iets wat je in je eigen leven kan toepassen. Natuurlijk kun je je meer of minder aan 'het systeem' aanpassen, door de manier waarop je leeft, door bijv. te kraken, veganistisch te leven, kleding, e.d. Dan kom je op de discussie in hoeverre het politieke op je eigen leven van toepassing kan zijn. Waarschijnlijk een heel stuk, maar het mag nooit het een of het ander worden en iedere keuze in hoe je leeft (bijv veganistisch eten) is een persoonlijke keuze in waar jij je grenzen stelt en kan geen opgelegde norm worden. Ik denk dat het systeem de ruimte overlaat voor een kleine groep mensen om zich min of meer te onttrekken aan de maatschappij. Zij heeft er meer belang bij dat deze mensen hun politieke mening toepassen op hun eigen leven, dan wanneer deze mensen zich gaan organiseren in een beweging die als doel heeft een anarchistische maatschappij. Je verandert niets aan de huidige machtsverhoudingen wanneer je politiek alleen of voornamelijk in je eigen leven toepast. Volgens mij is het grote probleem met het anarchisme het feit dat er nauwelijks organisatie is en dat er afkeer bestaat voor organisatie. Organisatie en hierarchie heeft niets met elkaar te maken. Wanneer je onderdrukking wil bestrijden en een meer anarchistische samenleving wil krijgen is een organisatie daarvoor noodzakelijk. Wat bijvoorbeeld (is ook al eerder gebeurt) kan door middel van basisgroepen. Op dit moment heb ik het idee dat de anarchistische beweging niet zo veel voorstelt, wat onder andere te wijten is aan het gebrek aan organisatie. De kapitalistische ontwikkeling gaat steeds verder en daarmee de vernietiging van mens en milieu. En op dit moment is de tegenstroom haast te verwaarlozen. Daar zouden we over moeten nadenken, hoe we deze ontwikkeling kunnen keren.



Daphne Wiegers


Karl



1. Een leidraad, filosofie, soort van ijkpunt.

Anarchisme is de vervulde droom.

2. Respect voor de ander en hoop je daarom ook te ontvangen. Als waarden en normen dan betekent het oog/oor enz. hebben voor jezelf in je omgeving.

het aankijken tegen het bestaan

3. Vaststaande anarchistische waarden en normen vanuit het verleden zijn op (onder)delen niet te bepalen, wel grote lijnen, zie 2.

Remmend/hinderend zijn die waaraan mensen een bevrijdingsstrijd aan menen te ontlenen die te vaak ontaarden in de verdrukking van anderen (mogen mensen (dieren?) die je als hinderlijk/slecht ervaart verdrukt worden?).

4. Er is geen stroming waar ik me zelfverzekerd 'absoluut' mee verwant voel. Anarchosyndicalisme soms daar het totaal 'economische strijd aspect' niet altijd zichtbaar is. Nadeel is bij het anarchosyndicalisme dat het dichtstbij (libertair) marxisme komt: Wanneer jullie alle te bedenken varianten wilt benoemen, dan zijn het heel erg onwenselijkst @stalinisme en @fascisme.

5. zie 4, moeilijk om helder te benoemen. Veel komt voor hoe ik mezelf als mens zie, en dat was al voordat ik het anarchisme in de armen sloot.

6. zie 4, 5

7. Gemeenschappelijk is ondanks vele onderscheiden, het je als individu (enkeling -je wordt als enkeling geboren) er niet onder proberen te laten krijgen door .....

Het minder benadrukken van de enkeling tekent in gradaties een aantal andere stromingen (als die met bijv. naamwoord voor of achter gevoegd sociaal/socialisties/kommunisties/syndikalisties...).

8. De wereld @? Eerst maar je eigen leefomgeving (dus daar waar je je enigszins prettig bevindt en niet meteen tegen muren aanloopt).

Efficiënt nee.

9. Niet dat ik me ervan bewust ben.

10. Opofferen. Slachtofferen, je laten slachten voor een goede zaak. 100% offerend heeft niet in mijn nu geleefde leven voorkeur. Mens kan voor een rijdend automobiel (zelfbeweger) gaan liggen om die gemotiveerd tegen te houden. Zoiets.

11. zie 3



K.M. KREUGER

p/a pb. 61523

2506 AM Den Haag




Joop



1. Een bepaalde eigen vorm om zelf inhoud te geven aan levenswijze, gedachtengang, (-over/-)levensstrategie.

2. Ja, minstens respekt voor elkaars leven, gedachte + uitingswijze te hebben; weten dat het een oud ideaal is geweest, qua uitingsvorm verscheidenheid heeft gekend.

3. Ja, de vrijheid waarmee vaak anderen hun woord zeggen + doen. En het niet erkennen, aanhoren van ander zijn meningen. Ook het inplaatsen van betogen + eigenheden in een ander zijn betoog.

krijg ik nog iets van terug of houdt het al op? = vergaderoverlegkultuur

4. Nee, niet expliciet. Zelf geloof ik niet in deze open afsplitsingen binnen de stroming Anarchisme.

5. Nee, niet meer. Hoewel m'n levenshouding momenteel zo teruggeworpen is op mezelf, dat zelfs dat 'n reden moet hebben --> in ieder geval (nog) geen stroming.

6. Voor je dit antwoord hebt, moet ik wel erg hard terug gaan voor/wat Anarchisme inhield.

7. n.v.t.

8. Nee, n.v.t.

9. Ja, blijven verbeteren van de woon.leefsituatie, liefst met enkele anderen. Nog proberen gemeenschappelijke participatieaktiviteiten op te zetten. Bijvoorbeeld via een Organisatievorm: Stichting, die juist die dichtbij aktiviteiten behartigd + openstaat voor andere geluiden.

10. Nee, liever niet meer. Heg ik afgelopen 10-12 jaar al te vaak moeten doen. En erg weinig van teruggezien!

11. Grote plek. In praktische zin, loop ik er dagelijks tegenaan, en is het nodig om verbanden aan te leggen van anderen --> uitwisseling --> frontje vormen --> niet alleen willen staan. Klein en efficiënt houden. Geloof in dè beweging, samenwerking of overleg; al een tijdje kwijt geraakt.

Valt me op dat ook Anarchisten zich te vaak verstoppen achter iemand anders gepraat. Direkt + praktisch te zijn schijnt niet meer te kunnen.




Ton Geurtsen

NAGEKOMEN STELLINGEN



Aanleiding voor dit nagekomen schrijfsel is mijn ontevredenheid over veel teksten en daarmee ook over tendensen in `de beweging'. Dat leidde tot een uitnodiging om alsnog de enquête in te vullen. Ik ga er kris-kras doorheen en geef een `vrij' antwoord - in de vorm van stellingen - op wat anarchisme wel en niet is. Het staat dus ook buiten het enquêtekatern.



1. Het anarchisme is alleen zinvol als anarchistisch socialisme. Domela Nieuwenhuis moest spreken van vrij socialisme in plaats van socialisme zonder meer (zie citaat achterzijde) om zich van (staats)centralistische stromingen te onderscheiden. Nu komt het gevaar van de andere zijde: de overbenadrukking van vrijheid die wordt losgemaakt van de socialistische ideologie.

2. Uit het feit dat een belangrijk deel van de beweging ideologisch denken totalitair noemt, het socialistisch denken daarbij inbegrepen, valt te concluderen dat het anarchisme sterk op liberalisme is gaan lijken.

3. Overdreven veel aandacht voor veranderingen in de persoonlijke levenssfeer, gecombineerd met gevoelens van machteloosheid tegenover grootschalige vormen van onderdrukking, levert het gevaar op dat het anarchisme depolitiseert en zich verplaatst naar het allerindividueelste privé-leven.

4. Binnen anarchistische kring leeft het onrealistische beeld dat de mens veranderbaar is. Anarchisten zouden moeten aanvaarden dat de mens een, behalve door Eros, ook door Thanatos gedreven wezen is. Het gaat er om maatschappelijke structuren zo te veranderen dat de eerste meer dan de tweede aan bod zal komen.

5. Anarchistische ethiek is niét zichzelf of anderen te willen veranderen, daar dat zowel leidt tot nooit eindigend gesleutel aan de eigen persoon als tot intolerant moralisme naar anderen.

6. Anarchistische ethiek is wèl het besef dat te gebruiken middelen maximaal in overeenstemming moeten zijn met de nagestreefde doelen. Om geloofwaardig te zijn, moeten we ook zelf georganiseerde machtsuitoefening aan banden leggen.

7. De politisering van privé-aangelegenheden heeft de linkse politiek sterk verrijkt, maar is grotendeels verworden tot navelstaarderij. Het persoonlijke is politiek, maar niet alle politiek moet tot individuele gevoelens van onvrede worden herleid.

8. Maatschappijverandering betekent wel degelijk dat er offers gebracht moeten worden. De ontkenning daarvan miskent de geschiedenis en is een produkt van de relatief luxueuse omstandigheden waarin wij in Nederland leven.

9. Aan politiek kan ook lust worden ontleend, maar niet alle plezier is politiek, laat staan `anarchistisch'. Privé-genoegens moeten onderwerpen aan openbare bekentenissen - ook aan de eigen beweging - verdraagt zich niet met de anarchistische vrijheidsopvatting.



Ton Geurtsen




Marc van Beers





1.

Anarchisme is voor mij een klasseloze maatschappij. Zij wordt beheerst door de economische noden, gewoonterecht en het politieke bewustzijn. Het anarchisme is internationaal en wordt beheerst vanuit economische en politieke afvaardiging (bottom-up model). Een anarchistische maatschappij waar ieders vrijheid centraal staat, in zoverre deze niet hinderlijk is voor de rest van de omgeving. Kleinschalige bedrijven die beheert worden door mensen met dezelfde economische/politieke ingesteldheid.



2.

Het democratische binnen het anarchisme, indien in de praktijk gebracht, ontstaat doordat er een grotere uit een grotere sociale controle is, en via die sociale controle kan het sociale weefsel terug in de straten worden hersteld. Kort: anarchisme wil dat iedereen zich met deze maatschappij/omgeving bezighoudt, zowel economisch als politiek.



3.

Met sommige veganisten (die dieren gelijkstellen aan mensen) valt niet samen te werken. Zij gedragen zich onverdraagzaam. Graag op de PL 98 een vleesschotel.



4.

Momenteel zijn wij in België begonnen met een anarchistische vakbond. Ik voel me heel erg aangetrokken tot en revolutionair syndicalisme, maar wel op een toffe manier.





5.

Uitbouwen van deze vakbond door middel van propaganda, pamfletten en stickers. Het zoeken van eigentijdse oplossingen voor eigentijdse problemen, zowel agrarisch als industrieel. Proberen met democratische mensen van gedachten te wisselen.



6.

Veganistische anarchisten hebben geprobeerd mij tot het veganisme te bekeren. Dit is niet gelukt. Leve de vrijheid.



7.

Democratisch, vrijheid, gelijkheid, solidariteit.



8.

Zie 5.



9.

Economische bevrijding is voor ons een prioriteit.



10.

Anarchist zijn is een passie, uitdaging, gek zijn, tolerant zijn.



11.

Zie 5 en 9.



PS Graag een vleesschotel op de volgende PL. Een minderheid mag zijn wil niet opleggen aan een tweederde meerderheid. Een carnivoor.





Marc van Beers

Grensstraat 5

3010 Kessel-LO

België


Metha



Het is erg veel geworden, dat vond ik leuk om te doen... Ik hoop dat jullie er wat mee kunnen!



1. Anarchisme is voor mij geen macht willen hebben over anderen en anderen geen macht willen laten hebben over mij. (Met macht bedoel ik ongeveer: anderen tot iets willen dwingen.) Anarchisme is voor mij een manier hoe ik met anderen om wil gaan. Dit geldt dan in de omgang met vrienden, maar ook in de omgang met anderen in bijv. werksituaties. En mijn ideaal is dat uiteindelijk de hele wereld zo is georganiseerd dat mensen in alles wat ze doen anarchistisch met elkaar omgaan. Dus geen direkteuren en geen overheid. En ook geen brave werknemers en brave "burgers". Geen "democratie" (meeste stemmen gelden), maar anarchie! Een anarchie is dus voor mij een toestand zonder macht, of zo je wilt: een toestand zonder (wil tot) dwang.

Met omgang met anderen bedoel ik niet alleen andere mensen, maar ook andere dieren. Ik wil dieren niet gevangen houden, opeten of uitmelken. Want het lijkt me logisch dat dieren dat niet leuk vinden. Ook kun je het hen niet vragen. Hoe de natuur in elkaar zit, kun je niet veranderen, maar ik ben een mens en ik heb de mogelijkheid om niet ten koste van andere dieren te leven. Dus doe ik dat zoveel als mogelijk!

Anarchisme heeft voor mij veel te maken met zorgvuldigheid, verantwoordelijkheid (voor je eigen handelen en samen met anderen voor het reilen en zeilen op deze aarde) en zelfstandigheid. Ik bekijk alles wat ik doe vanuit een soort "beste voor de aarde"-idee. Kunnen anderen mogelijk last hebben van wat ik doe (ook op de lange termijn)? En zo ja: als ik niet met die anderen kan overleggen, bedenk ik of wat ik doe dan wel het beste voor de aarde is inclusief mijzelf. Dat inclusief mijzelf is belangrijk. Ik ben tegen jezelf opofferen voor anderen. Ik hoor er ook bij. Ik wil samen met anderen bekijken waar ieder zich het prettigst bij voelt. Daarbij ga ik er van uit dat anderen ook meevoelen met mij. Zo niet, dan ga ik wel met anderen samen werken/leven.



2. Anarchisme heeft voor mij niets met normen te maken. Een norm lijkt mij iets te zijn wat van buiten af wordt opgelegd, en dat is per definitie niet anarchistisch. Waarden kunnen wel anarchistisch zijn. Een waarde is, dacht ik zo, iets wat iemand belangrijk vind. Ik vind bijvoorbeeld anarchisme belangrijk en veganisme, dat zijn dan voor mij belangrijke waarden.

Ik vind dat sommige (linkse) mensen iets wel erg gauw een norm of normerend noemen. Dat klinkt mij dan vaak nogal liberaal in de oren. Normen zijn volgens mij een soort ongeschreven wet, die door verschillende mensen in stand gehouden worden. Bijvoorbeeld dat je niet boeren of scheten mag laten waar anderen bij zijn. Aan zulke normen hoef je je natuurlijk niet te houden, maar dan heb je in bepaalde groepen kans dat je niet geaccepteerd wordt (pech voor hen, lijkt mij).

Je moet volgens mij goed kijken hoe zoiets ontstaat. Volgens mij is een norm pas een norm als een deel van de groep iets vindt en zij dat aan de anderen opdringt om dat ook te doen of te vinden. En dat werkt dan pas als dat andere deel van de groep dat omdat die anderen dat vinden ook gaan vinden. Wanneer een aantal mensen in een groep veganist is en dat niet onder stoelen of banken schuift, maar dat ook niet opdringt aan anderen, is er volgens mij niks aan de hand. Wanneer een ander zich alleen daardoor al beklemt voelen, ligt dat volgens mij aan haar/hem zelf. Die veganist mag zijn/haar mening toch geven (op een prettige manier)? Je mag vind ik ook zeggen dat je het leuker zou vinden als anderen ook zo zouden leven (graag zelfs: ik wil discussie, uitwisseling van ideeën!). Wanneer iemand zich beklemt voelt is het natuurlijk wel belangrijk om te kijken waar dat aan ligt en daar een oplossing voor te zoeken.

Pas als er niet te praten valt met iemand over de ideeën die zhij uitdraagt, kun je zeggen dat diegene normerend bezig is. Maar daar hoef jij je als anarchist toch niets van aan te trekken? Het hoeft dan nog geen groepsnorm te worden.

3. Anarchistische normen bestaan dus niet volgens mij. Als ik een waarde daadwerkelijk anarchistisch vind, zal ik 'm niet remmend vinden. Je kunt je wel afvragen of er anarchisten zijn die waarden uitdragen die remmend zijn, of anarchisten die opdringerig ideeën lopen te spuien. Dat heb ik allebei zeker wel ervaren. Ik vind bijvoorbeeld het liberale idee dat je geen kritiek mag leveren op anderen omdat iedereen mag zijn zoals die wil zijn, een remmend idee. Ook vind ik mensen die de stoerheidscultus uitdragen remmend bezig. En ik vind dat anarchisten die niet goed naar anderen luisteren en ondertussen zelf wel hele verhalen ophangen, zich opdringerig en remmend gedragen.



4. Ja, ik voel mij verwant met anarkafeminisme en met veganarchisme. Misschien ook wel met groen anarchisme, maar ik weet niet precies wat dat inhoud. Ik noem mijn anarchisme wel eens atalanta-anarchisme of akigoloké-anarchisme. Maar het liefst zou ik willen dat alle soorten anarchismen meer op een lijn zouden komen. Anarchisme zonder feminisme bijvoorbeeld is voor mij geen anarchisme. Hoe kun je nou zeggen dat je anarchist bent, als je een onderscheid wilt maken tussen mannen en vrouwen? Ieder mag zich toch zo gedragen als zhij wil? En ik vind dat je je eigen gedrag goed onder de loep moet leggen. Als je tegen sexisme bent, vind ik dat je ook moet kijken of jij je zelf al dan niet dominant of klein-makend gedraagt.

Waar anarkafeminisme volgens mij op neer komt, heb ik nu zo'n beetje wel gezegd. Voor veganarchisme zie vraag 1. Wat ik bedoel met Akigoloké-anarchisme: het belangrijkste (voor mij) staat bij vraag 1.



5. Iets heel zichtbaars is dat ik veganistisch en biologisch eet. Bij alle andere dingen die ik "consumeer", let ik ook op milieuvriendelijkheid en mens- en dier-uitbuiting. Verder uit het zich in hoe ik met anderen omga (mezelf niet klein proberen te maken, anderen alleen met argumenten willen overtuigen, goed luisteren, goed letten op hoe anderen zich voelen, proberen dat ik goed laat zien wat ik vind en voel).

En in wat voor werk / bezigheden ik kies: werk waar ik achter sta, liefst zonder baas, samenwerken op basis van consensus-besluitvorming, altijd vrijwillig (ook wanneer ik betaald zou worden). Ik ben nogal een wereldverbeter-type, vandaar dat ik vooral politieke bezigheden kies. (Ik vind ook dat iedereen die dat kan een bijdrage zou moeten leveren aan het leuker maken van de wereld. We leven toch met z'n allen op deze aarde. Sluit je ogen niet! Maar dat hoeft zeker niet fulltime, je moet ook tijd voor jezelf nemen en op andere manieren kunnen genieten van het leven.) Op dit moment ben ik vooral druk met de anti-MAI campagne. Na m'n studie (biologie), wil ik op zoek gaan naar iets langdurigs, constructiefs, anarchistisch, of anders zoiets creëren.

Ik woon in een woongroepje van 4 mensen. We eten gezamenlijk (biologisch, veganistisch) en hebben één pot geld voor het eten. We beheren ook zelf het huis. We hebben het gekocht en zijn aangesloten bij de Vakgroep in Utrecht (dat is een federatie van woonverenigingen zoals wij en kleine bedrijfjes). We doen met z'n vieren aan huurnivellering (naar inkomen). We zijn alle vier anarchist en minstens vegetariër en dat willen we ook zo houden (als er iemand weg gaat en er een nieuw iemand komt wonen). Het is een erg leuk groepje, 't is erg gezellig in huis!

Wat betreft de liefde wil ik aan vrije liefde doen. Ik wil van mijn liefde(s) niet eisen dat ze alleen iets met mij hebben en ik zou het ook niet leuk vinden als iemand anders dat van mij zou verlangen. Ik heb op dit moment een vriendje en hij denkt er gelukkig net zo over. Dat leidt er toe dat we rustig kunnen praten over verliefdheidjes op anderen. We vinden het leuk om dat van elkaar te horen en moedigen er elkaar in aan. Ik weet niet hoe het zou voelen als hij ook iets met iemand anders zou krijgen, maar ik weet wel dat we goed zouden kunnen praten over wat we daar dan allebei over voelen en denken. Ik ben wel benieuwd hoe ik daar op zou reageren. Ik vind het wel een uitdaging. Zelf zou ik er best graag nog een vriendinnetje bij willen...(als ik dat zo zeggen mag).

Wat denken betreft: ik denk veel na over de toestand in de wereld en hoe daar wat aan te verbeteren valt. Daar praat ik ook veel over met anderen (vooral met me vriendje eigenlijk). Ik vind het ook belangrijk goed duidelijk te hebben wat je dan wel wilt, waar je uiteindelijk heen wilt. Anders kun je die wereld-verbeter boodschap ook niet over brengen aan anderen. En het maakt duidelijk waar je zelf heen veranderen wilt, in je denken en doen, hoe je bezig wilt zijn. Ik zit in een filosofeergroepje, Akigoloké, dat zijn zeven mensen, die allemaal ongeveer hetzelfde soort anarchisme hebben als ik. Het bevalt me erg goed om het eens per maand met hun over een bepaald thema te hebben, dat scherpt m'n denken. Ook bij het regionale (Utrechtse) anarka-vrouwengroepje willen we dat gaan doen. Zulke dingen vind ik erg belangrijk. Behalve dat het je denken en doen stimuleert, ondervind ik er ook steun uit: dat ik zeker niet de enige ben met zulke afwijkende ideeën en wensen.



6. Nou, dat valt geloof ik wel mee eigenlijk. Waar ik nog graag wat aan wil verbeteren is mijn klein-maak gedrag ten opzichte van anderen, vooral in groepen. Daar heb ik lang niet bij iedereen last van, maar nog wel veel te vaak naar mijn zin. Ik wil mezelf meer laten zien. Verder vind ik het ook moeilijk om bijvoorbeeld een vergadering voor te zitten. Ik ben dan al gauw bang dat ik over anderen heen loop, hoewel ik dat gewoonlijk dus niet zo doe. Ik ben denk ik bang om plaats in te nemen, bang dat dat ten koste gaat van anderen en bang om afgewezen te worden.



7. Gemeenschappelijk aan alle anarchistische stromingen is denk ik anti-autoritairiteit. Alle anarchisten zijn denk ik ook tegen een staat en tegen hiërarchiën. Maar waar anarchisten vóór zijn verschilt denk ik best wel en ook de manier waarop je dat wilt bereiken. Wat in elk geval verschilt, is de manier waarop verschillende anarchisten nu leven. Ik vind dat meer anarchisten meer naar hun eigen gedrag zouden moeten kijken, naar hoe ze met anderen omgaan. Alhoewel er gelukkig ook veel (steeds meer?) zijn die dat wel doen. Ook vind ik dat kritisch consumeren er erg bekaaid vanaf komt in anarchistische kringen. Hoe je met anderen dan mensen omgaat (andere dieren, planten, je eigen bestaans-voorwaarden).

Immediatisme is zover ik weet nogal vrijblijvend, erg in het hier en nu en niet zo gericht op verbetering op de lange termijn. Anarchisme van de daad spreekt me al helemaal niet aan, geweld is volgens mij geen manier waarop je mensen tot verandering aan kunt moedigen. Alhoewel ik de geweldsdiscussie wel moeilijk vind, wanneer het gaat om heel direkte onderdrukking. Wat kun je er tegen doen als anderen jou of anderen met geweld tot vanalles dwingen? Maar geweld gebruiken kan dan alleen een korte termijn oplossing zijn.



8. Tuurlijk! Zoals wel al bleek ben ik daar veel mee bezig en wil ik daar veel mee bezig blijven. Ik denk veel na over wat de meest effektieve manier zou zijn om aan wereldverbetering te werken. Hoe bereik je mensen buiten links-radikale kringen? Ik vind het moeilijk om daar een goed antwoord op te vinden, het zal waarschijnlijk toch uit proberen blijven. Ik zou daar wel meer met anderen over van gedachten willen wisselen. Over dit onderwerp wordt zover ik weet nooit zoveel gepraat en geschreven. Het lijkt me goed als dat wel meer gaat gebeuren!

Ik loop wel een te denken om een soort "anarchisme-promotie-klubje" op te gaan richten. Met bijvoorbeeld als doel anarchisme onder de Nederlandse bevolking (positieve) bekendheid te geven. Om het beeld van bommengooiende chaoten te ontzenuwen. En om de vanzelfsprekendheid van de huidige inrichting van de maatschappij te doorbreken. En om tegelijk de verschillende anarchistische groepen bereikbaarder te maken voor nu nog buitenstaanders. Als vorm denk ik hierbij aan ingezonden brieven in kranten, Loesje-achtige posters, gastlessen op scholen, en verwijzen naar initiatieven van allerlei anarchistisch(achtig)e klubs. En/of misschien ga ik wel een boek schrijven. Na m'n studie wil ik hiermee aan de slag gaan. Kommentaar is van harte welkom!



9. Ik vind het in elk geval belangrijk om zo veel mogelijk zelf niet bij te dragen aan on-anarchistisch gebeuren op de wereld. Dus mezelf veranderen in mijn bezigheden, consumeergedrag, houding naar anderen enz. Als mensen dat overslaan of maar half doen, verandert er uiteindelijk nog nauwelijks iets op de wereld. Ik denk dat ik daar wel een behoorlijk eind mee ben. Nu kost dat me nog nauwelijks energie en is dat steeds meer een gewoonte geworden. Anderen ook aanmoedigen te veranderen is dan stap twee. Ik denk dat ik nu voldoende duidelijk heb waar ik heen wil om daar meer mee aan de slag te gaan. Ja, dan kan je je natuurlijk op allerlei verschillende thema's richten. Anarchisme in het algemeen spreekt me dus aan en ik vind het ook belangrijk om subthema's in dat verband te plaatsen. Of in elk geval in het bredere verband van iemands kijk op de gehele samenleving.

Ik denk verder dat ik de neiging heb met thema's aan de slag te gaan waar anderen nog niet zo veel mee bezig zijn en die volgens mij wel belangrijk zijn. (Omgang met andere dieren, jouw nis (milieu), en feminisme: maar dat geldt dan misschien vooral voor binnen de "sien". Naar buiten de sien: zie vraag 8.)



10. Nee, ik heb niet het idee dat ik me op aan het offeren ben, totaal niet. Ik doe wat ik belangrijk vind, waar ik achter sta en wat ik leuk vind. En ik vind het leuk, doordat ik er achter sta en het belangrijk vind en ik het gevoel heb dat ik concreet iets kan dóen om enigszins richting een mooiere wereld te komen. En natuurlijk leer je zo een hoop gelijkgezinde mensen kennen, leuke mensen, en dat stimuleert en is al leuk op zich. Je moet denk ik wel uitkijken jezelf niet te overwerken (ik althans en ik ken er meer) en ook tijd voor jezelf te nemen en bijvoorbeeld dingen te doen die "alleen maar" leuk zijn, bijvoorbeeld in het bos wandelen, muziek (leren) maken, tekenen, vrijen, knuffelen, kletsen of wat dan ook. Het gaat er uiteindelijk om lekker te leven! Dat allerlei mensen er nou zo'n zooitje van hebben gemaakt, is iets dat opgelost moet worden samen met anderen, maar geen reden om daar alleen nog maar mee bezig te zijn. Dat houd je ook niet vol en... dat is niet aantrekkelijk voor anderen die je mee wilt krijgen. Leef hoe je graag wilt leven (zolang dat niet ten koste gaat van anderen, gebruik je meevoelvermogen) en moedig anderen aan dat ook te doen!



11. Wanneer je bezig bent met anarchisme ben je natuurlijk sowieso bezig tegen onderdrukking. Anarchisme is nou juist dat je niet wilt onderdrukken of onderdrukt worden. Maar bedoelt wordt denk ik onderdrukking van illegalen of niet-witte mensen of vrouwen of volkeren elders (bv. Koerden) of dieren.. Ik doe hiermee niet heel concreet dingen, behalve dan in m'n consumeer-gedrag en ik zit in de landelijke en regionale anarka-vrouwen-groep en bij het informatie- en aktiegroepje Alle dieren vrij. En ik kaart wel eens wat aan in gesprekken met familie over bijvoorbeeld illegalen. Ik denk wel eens dat ik ook iets zou moeten gaan doen op het gebied van illegalen-opvang en dergelijke, maar ik kan niet alles doen, ik verkies werken aan lange termijn veranderingen. Dat vind ik wel eens heel cru, want er moet toch ook concreet wat gebeuren aan de direkte problemen van mensen nu. Maar gelukkig zijn daar wel andere mensen mee bezig.




Menno



Elk moment anarchie



Met anarchisme ben ik in aanraking gekomen via punk (denk hierbij vooral aan Crass). Aanvankelijk leek het meer op een aanvaring: het idee dat je ècht geen enkele vorm van regering of autoriteit nodig hebt ging er bij mij moeilijk in. Gelukkig vond ik het idee van het volledig afschaffen van macht echter ook op een leuke manier uitdagend: anders was ik nu misschien één of ander sosiaal-demokraties tiepje geweest.

Wat ik aanvankelijk het raarste vond aan anarchisme, het totaal willen afschaffen van welke (subtiele) vorm van macht ook, is inmiddels één van de belangrijkste dingen in m'n leven geworden. Ik merk dat ik dit eenvoudige idee (schaf elke vorm van macht af) op haast alles kan toepassen. Helaas wordt dit alles daarmee echter niet automaties anarchisties! Het tegendeel is helaas vaak waar: zowel bij mezelf als bij anderen wil het nogal eens duren voordat één en ander ècht doordringt. Bij mezelf denk ik dan vooral aan dingen als (voor verbetering vatbare) openheid en enige lompheid, maar ook bijvoorbeeld het niet altijd voor mezelf opkomen (interessante kombinaties hè?). En die 'anderen'...?

Om me maar tot 'de' anarchisten te beperken: bij velen heb ik de indruk dat ze het wel genoeg vinden als ze op sommige of veel punten anarchisties (bezig) zijn. Dit, en niet zozeer het (vermeende?) bestaan van bepaalde normen, is wat mij het meest dwars zit als ik aan 'de anarchistiese beweging' denk.

Het zou mij enorm veel waard zijn als iedereen ervoor zou kiezen alles en alles, op elk moment door een anarchistiese bril, met grote interesse zou bekijken!



Menno (Utrecht)




RENS



1.

Anarchie: de aanvaarding van het primaat van individuele en collectieve levenspraktijken boven systematische beginselen (georganiseerde godsdiensten, politieke ideologieën, wetenschappelijke theorieën, enzovoort).



Anarchisme: een filosofie die de mogelijkheid en wenselijkheid van anarchie onderzoekt en in de breedste zin bevordert.



2/3

Normen en waarden als gestolde protocollen en rituelen geproduceerd door de bewustzijnindustrie van de spektakelmaatschappij: gezin, school, werkvloer, godsdienst, ideologie, identiteit, enzovoort. We noemen dit ook wel domesticatie of kolonisering of disciplinering. Aan de domesticatie van de natuurlijke omgeving ging de domesticatie van de mensen vooraf: anarchisme is een streven naar dekolonisatie (van mens, samenleving en natuur). Beschouwd vanuit de levenspraktijk zijn normen en waarden nooit statisch, maar dienen zij zorgvuldig te worden toegesneden op incidentele situaties. Alle betrokken dienen toegang te hebben tot de vormen van een normen en waarden-complex. Zo'n democratisch (of anti-autoritair) uitgangspunt verlangt een gevoeligheid voor zowel het stollen als het vloeibaar maken van normen en waarden. Met andere woorden: wat in de ene situatie goed, mooi of waar is, kan in een andere situatie slecht, lelijk of onwaar zijn. Anarchisme is een voortdurend streven het gestolde complex van normen en waarden vloeibaar te maken om tijdelijk, in samenspel met andere betrokkenen, nieuwe stollingen mogelijk te maken. Er bestaan dus geen anarchistisch normen en waarden, er zijn louter normen en waarden. Daarmee hoop ik ook vraag drie te hebben beantwoord.



4.

Mijn verwantschap met het anarchisme ligt in mijn sympathie voor anarchistische levenspraktijken - dat wil zegen dat mijn belangstelling historisch gezien uitgaat naar mystici, radicale romantici en utopisten, en voor de twintigste eeuw naar anarchisme en allerlei vormen van cultureel radicalisme (dada, surrealisme, situationisme, provo, punk, enzovoorts). Een antwoord op het belang van die traditie zou teveel pagina's vergen. Laten we twee aspecten noemen:

a. de economie: uitgaan van overvloed (gift) in plaats van schaarste (ruil); wederzijdse steun in plaats van hiërarchische verhoudingen;

b. het vraagstuk van organisatie en samenwerking: uitgaan van gedeelde verlangens in plaats van geformuleerde belangen.



5.

Het merendeel van onze tijd wordt gekoloniseerd door werken en wonen: dit zijn de terreinen bij uitstek waar een breed dekolonisatie-offensief is geboden. In dat proces staat het steven naar individuele en collectieve toegang tot de productiemiddelen voorop, gecombineerd met een grote bezorgdheid over de teloorgang van de publieke ruimte ten gunste van het private en corporatieve kapitaal. Een dergelijke levenspraktijk kan niet anders dan politiek van aard zijn. En wat relaties betreft? Dat gaat jullie geen donder aan.



6.

Nee.



7.

Er zijn weliswaar talloze etiketten en substromingen binnen het anarchistische spectrum, maar uiteindelijk domineren er slechts twee houdingen: een moralistische (anarchisme is de ethiek waarin 'wat goed is' en 'wat kwaad is' worden geformuleerd) en een praktische (anarchisme als de eis het leven samen met anderen in te richten zoals men goeddunkt).



8.

Als anarchisme betekent: meer ruimte voor vrijwillige samenwerking, meer vormen van wederkerige steun, en een verdere dekolonisatie van onze verlangens; dan mag de wereld best anarchistischer worden (en wees gerust: dat wordt ze ook). Aangezien deze aspecten onlosmakelijk zijn verbonden met mijn levenspraktijk kan ik dus niet spreken van 'investeren' of van 'efficiëntie': deze begrippen wijzen namelijk op een taak of een opdracht - los van de levenspraktijk.



9.

Zie hierboven.



10.

Je offert je de hele dag, je geeft jezelf weg, je bent een geschenk aan anderen. Maar jullie bedoelen waarschijnlijk of ik mezelf opoffer voor een zaak ... dat doe ik alleen in mijn voetbalwedstrijdje.



11.

Het oude anarchisme streed vooral tegen uitbuiting en onderdrukking. Een hedendaags anarchisme dient uitsluiting en onverschilligheid tot speerpunten te maken (zonder overigens de vroegere speerpunten uit het oog te verliezen). Overheden, grote ondernemingen, onderwijsinstellingen, publieke omroepen, politieke partijen, enzovoorts, zijn niet langer in eerste instantie autoritair, maar verworden tot volstrekt onverschillige instituties - statistieken, opinie-peilingen, kenmerknummers, stamboekcijfers, BNP's, rekenkamers en marktaandelen hebben een dichte, ondoordringbare nevel opgetrokken waarin het menselijk gelaat en de menselijke stem is opgelost. Zoals de reformatie het altaar vernietigde (als de symbolische scheiding tussen de priester en de gelovigen) zo zal een hedendaags anarchisme het altaar van de onverschilligheid aan diggelen moeten slaan. Alles dat dit streven bevordert kan worden ingezet: zowel op micro-niveau (meer liefde, spel en aandacht), meso-niveau (het bevorderen van de uitwisseling van levenspraktijken, gedachten, experimenten en projecten). Praktisch betekent dit op micro-niveau meer aandacht voor face-to-face-relaties, een bereidheid persoonlijke principes af te wegen tegen die van anderen, en een bereidheid te zoeken naar werkbare uitgangspunten waarmee alle deelnemers vrede hebben en elkaar gezamenlijk inspireren. Op meso-niveau houdt dit een streven in het wonen en werken onder een zo groot mogelijk beheer te brengen, van kraakpanden tot woonwerkgemeenschappen, van collectieve fraude (of parallelle economie) tot zelfbestuur. Op macro-niveau tenslotte is een taak weggelegd voor tijdschriften, websites, hackers, vrije radio's bands, dichters, kunstenaars, schrijvers, en alle anderen die in hun levenspraktijken de eis verwoorden een leven in te richten dat breekt met dwang, sleur, verveling, apathie en anonimiteit. Het moge duidelijk zijn dat ik op het meso-niveau een hard soort zakelijkheid voorsta (regel je wonen en werken goed met en voor elkaar zodat je altijd kan terugvallen op de eerste levensbehoefte) - dit streven maakt (semi)permanentie in een stedelijke samenleving onvermijdelijk. Op micro- en macro-niveau verdienen tijdelijke banden de voorkeur - zich plooiend naar de eb- en vloedstromen van het leven, en is een diep bewustzijn van situaties, van vloeien en stollen en van individuele en collectieve creativiteit uiterst wenselijk.



Goed, ik hoop hiermee jullie vragen te hebben beantwoord. Daar ik niet beschik over een vast woonadres kan ik verder geen gegevens vermelden. Wel hoop ik de PL te bezoeken. Met vriendelijke groeten.



Rens Rits


Rymke



1. Anarchie zie ik als een toestand zonder macht, dat wil zeggen dat geen mens en geen ander dier wordt belemmerd in haar vrijheid. Iedereen is dus vrij en ik vermoed dat iedereen zich in zo'n vrijheid prettig zal voelen, en zich betrokken zal voelen bij anderen, anderen helpt als dat nodig is, en samenwerkt met anderen als dat wenselijk is. Er wordt natuurlijk vanalles onderling geregeld, maar er zijn geen grootschalige en formele strukturen. Anarchisme, daaronder versta ik de bonte verzameling theoriewn in die richting (zie hiervoor). Als ik het smaller invul, en kijk wat ik persoonlijk bij een anarchistiese teorie vind passen, dan blijkt anarchisme een soort grabbelton van alle mogelijke anti-onderdrukkingsteoriwn (anti-sexisme ofwel feminisme, antiracisme, anti-staat, anti-nationalisme, antikapitalisme, anti-dierenonderdrukking, enzovoort), ook het zorgvuldig omgaan met de rest van de natuur vind ik bij anarchisme horen, en daarnaast nog het meer subtiele intermenselijke gedoe: elkaar niet betuttelen, geen normen opleggen, maar ook: schijt hebben aan betutteling en aan (al dan niet vermeende) normen vanuit anderen. Bij anarchisme hoort ook het niet doen aan formele dingen, dus geen huwelijken (of het nou homo of hetero is) maar vrije liefde, geen burokraties gedoe. Enzovoort.



2. Ligt eraan wat je onder normen en waarden verstaat. De term "normen' wordt meestal gebruikt in de zin van: ongeschreven regels, en regels zijn natuurlijk verre van anarchisties. Je kan echter ook zeggen dat iedereen wel een bepaalde moraal heeft, iedereen heeft ideewn, maakt keuzes, en die ideewn op grond waarvan die keuzes gemaakt worden zou je normen kunnen noemen. Ik gebruik daarvoor echter liever gewoon het woord ideewn. Vaak denken mensen dat je normen (of ideewn) aan anderen kunt opleggen, maar dat kan helemaal niet. Iedereen is zelf geheel verantwoordelijk voor haar of zijn gedachten en daden. Het woord "waarden' is nog wat vager, maar ook minder beladen. "Anderen waarden opleggen' klinkt gek; een waarde is toch meer iets dat je van binnenuit voelt, iets waarvoor je staat. Toch vind ik ook hier het woord ideewn duidelijker. "Waarden' klinkt gevoelsmatig en daardoor wat onaantastbaar, terwijl ideewn en theoriewn te bekritiseren zijn. En kritiek over en weer vind ik erg belangrijk. Ik bedoel niet elkaar afkatten of de grond in stampen, maar gewoon praten, uitwisselen, zeggen wat je van elkaars theoriewn vindt.



3. Normen en waarden van anderen kunnen mij nooit belemmeren. Ik vind de ideewn van anderen of goed, of niet goed, of iets daar tussenin. Voor zover ik ze goed vind neem ik er dingen uit over, en anders leg ik ze naast me neer, of ik bekritiseer ze.



4. Ik voel me met alle soorten anarchisme wel een beetje verwant, behalve met het anarchisme van de geweldsdaden. Ik vind het het mooist als mijn anarchistiese teorie alles omvat, als het niet alleen een politieke teorie is, maar een teorie die ook toepasbaar is in en stimulerend voor het persoonlijke leven van iedereen. Anarchisme is heel makkelijk toepasbaar op het persoonlijke leven. Ik wil geen keuze maken uit het rijtje; soms noem ik me veganarchist, soms anarkafeminist, maar beide leggen naar mijn smaak teveel het aksent op 1 deelstrijd. De strijd tegen racisme is net zo belangrijk als die tegen sexisme en dierenonderdrukking. Het gaat om het bestrijden van alle vormen van onderdrukking. Als ik sommige soms wat meer benadruk dan is dat min of meer toevallig, een soort samenloop van omstandigheden. Ik kan niet alles tegelijk, anderen leggen gelukkig weer andere aksenten.



5. Mijn bezig zijn met anarchisme uit zich in alles, hoewel misschien niet altijd even zichtbaar, want helaas weet ik nog lang niet overal een anarchistiese oplossing voor. Het uit zich in het denken: in gedachten toets ik alles aan wat ik over anarchisme heb bedacht; in het wonen: samen met anderen, dingen met elkaar doorpraten, samen leven, maar ook alleen kunnen zijn; in het werken: geen betaalde baan, maar eigen dingen doen; in relaties: geen kontrakten, geen beloftes, geen bezitterigheid, maar vrije liefde; politiek: niet stemmen, wel (af en toe) aktievoeren en (wat vaker) schrijven.



6. Maar bijna overal zitten dilemma's aan vast. Vooral rond ekonomie; het is moeilijk om geheel buiten de kapitalistiese ekonomie te stappen. Maar er zijn wel gradaties. Een uitkering trekken is minder meedoen aan het kapitalisme dan een dikbetaalde baan hebben. Wat voedsel betreft kan je kiezen voor biologies geteelde produkten en die bij kleine natuurvoedingswinkeltjes of voko's kopen. Wonen is erg lastig: kopen, huren, kraken, allemaal niet superanarchisties. Misschien is de liefde nog het meest kompromisloos anarchisties te maken. Vreemd dat juist met de vrije liefde zo weinig mensen bezig zijn. Dat is nu eens een gebied waarin je heerlijk je eigen gang kunt gaan (mits je je niets aantrekt van normen van anderen natuurlijk).



7. Er zijn veel overeenkomsten tussen mijn ideewn rond anarchisme en die van anderen. Tegen het kapitalisme, tegen de staat, tegen militarisme enzovoort. Verschillen zie ik ook volop. _ Veel anarchisten denken meer dan ik in termen van klassenstrijd. Die zie ik ook wel, maar ik vind dat al gauw beperkt, vooral als het gaat om materiwle zaken. Natuurlijk moeten het geld en het voedsel en de spullen eerlijk verdeeld worden, maar dan over de hele wereld, en dan zullen de minima hier niet veel meer krijgen dan ze nu hebben (en de rijken dus veel en veel minder). _Veel anarchisten zijn niet bezig met persoonlijke keuzes. Ze zien anarchisme meer als strijd tegen de staat en tegen het kapitalisme, als systeem buiten individuen om, of slechts gedragen door bepaalde (slechte) individuen. Ze voeren strijd tegen de onderdrukking door anderen, maar hebben vaak niet zo'n zin om te kijken naar hun eigen (onderdrukkende) rol. _Veel anarchisten zijn aktivisten, zijn niet graag met het verder uitdiepen van teorie bezig. _Er zijn ook anarchisten die niet van het uitdenken van utopiewn houden, en die vinden dat het autoritair is als je een ideale wereld schets. Ik denk dat het juist belangrijk is te blijven fantaseren over utopiewn en te blijven nadenken over hoe je met elkaar een betere wereld kunt maken. _Veel anarchisten vergeten de (andere) dieren, of zien niet in waarom die in de anarchistiese redenering opgenomen zouden moeten worden. _Dat geldt ook voor het omgaan met de natuur. Het traditionele anarchisme was heel mensgericht. Tegen het uitbuiten van mensen, maar niet tegen het leegzuigen van de natuur.



8. Het anarchistieser worden van de wereld, dat is wel de bedoeling bij veel dingen die ik doe, zowel in mijn eigen leven, als naar buiten gericht. Of het efficient is weet ik niet; ik ben niet zo efficient. Maar ik krijg toch af en toe leuke reakties van "nieuwe' mensen op mijn boekjes (waar altijd wel anarchistiese ideewn in doorklinken).



9. Het totaal staat voor mij bovenaan, het nadenken daarover. En vooral ook het nadenken over hoe de wereld zo snel mogelijk leuker kan worden, dus hoe een aantal grote problemen opgelost kunnen worden (oorlog, racisme, vreemdelingenhaat, sexisme, milieuvervuiling, diergebruik enzovoort).



10. Opofferen heeft niets met anarchisme te maken. Genieten wel. Het kan dat je je leven heel strijdbaar wilt invullen, maar dat wil je dan blijkbaar en kan je dan maar het beste met plezier doen. Bezig zijn met de lange termijn, dingen veranderen in de wereld, is nodig, maar tegelijkertijd kan je proberen nu zoveel mogelijk te leven zoals je later zou willen.



11. Welke plaats strijd tegen onderdrukking heeft in mijn denken heb ik al wel gezegd. Wat ik daarmee doe in praktiese zin: die ideewn rondstrooien en erover verder denken samen met anderen. Aktievoeren soms. Krities konsumeren altijd. En allerlei dingen in het omgaan met anderen: gelijkwaardigheid (op- noch neerkijken), zorgvuldigheid, krities en zelfstandig (proberen te) zijn. En zo verder.



Rymke


Tatjana



Beste PL-organisatoren,



graag wil ik pogen jullie vragen te beantwoorden. Ik zal eerst uitleggen wat anarchisme voor mij inhoudt. Dan ga ik op beperkingen en onderscheidingen in.

Geen overheersing!



Veel dingen die nu op de aarde gebeuren vind ik niet goed. Ik zie een hoop slechte dingen in de wereld die door mensen gemaakt zijn en door mensen in stand worden gehouden. Ik streef naar een betere wereld. Hierbij kan je je afvragen inhoeverre deze kijk op de wereld objectief is. Is er zo iets als 'goed' en 'slecht' dat voor iedereen geldt? Wat is dat en wie maakt dat dan uit? Er waren in de loop der geschiedenis al meer mensen die de wereld volgens hun eigen inzichten beter wilden maken: soms beter voor iedereen, soms beter voor zich zelf of voor de eigen groep. Hoe kan ik zeggen wat een 'betere wereld' zou zijn?

Ik heb het idee dat veel dingen die ik zelf slecht en onwenselijk vind met overheersing te maken hebben. Overheersing van de natuur door de menselijke cultuur, overheersing van niet-menselijke dieren door mensen die deze alleen als middel beschouwen om te misbruiken, overheersing van economisch afhankelijk gemaakte landen door geïndustrialiseerde landen met veel geld, overheersing van mensen die voor hun levensonderhoud gedwongen zijn om betaald werk te doen door mensen die dit werk kunnen aanbieden. Er zijn nog veel andere soorten van overheersing, bijvoorbeeld overheersing die met de ras of het geslacht of andere niet-gekozen uiterlijke kenmerken van mensen te maken heeft. Er is onzichtbare, soms subtiele overheersing, bijvoorbeeld binnen families. Er is heftige, algemeen veroordeelde overheersing, bijvoorbeeld tijdens invasies of oorlogen. En er is geïnstitutionaliseerde breed geaccepteerde overheersing, bijvoorbeeld de democratische overheersing door de meerderheid. Er is overheersing die duidelijk tegen de wil van de overheerste ingaat, bijvoorbeeld door middel van lichamelijk geweld en er is overheersing waar de overheerste zich niet eens bewust van is, bijvoorbeeld door middel van manipulatie.

Ik denk dat zich iedereen wel iets kan voorstellen bij 'overheersing'. Laat ik desondanks proberen om een definitie te geven, vooral om het grensgebied wat duidelijker af te bakenen: 'Overheersing is het opdringen van je wil aan een ander vanuit een (ongelijke) machtspositie.' Een gebruikelijke definitie van 'macht' is 'het kunnen opdringen van je wil aan een ander'. Dit komt hier dicht in de beurt. Zo stelt de politicoloog Wrong: "Power is the capacity of some persons to produce intended and foreseen effects on others." Wrong onderscheid vier vormen van macht als bedoelde invloed, te weten: geweld, manipulatie, gezag en overtuigingskracht. Ook bij 'overtuigingskracht' zou je kunnen zeggen dat de machtsbronnen, bijvoorbeeld kennis of communicatieve vaardigheden ongelijk zijn verdeeld. Ik wil 'overtuiging' echter niet opvatten als overheersing omdat de ander de mogelijkheid tot een bewuste keuze niet wordt ontnomen. Een randgebied is de opvoeding van kinderen of wat over het algemeen 'socialisatie' wordt genoemd. Als ouders iets aan hun kinderen opdragen gebeurd dit vanuit een zekere machtspositie. Op overtuiging doelende discussie tussen gelijken zit er niet altijd ik. Is dit overheersing?

Anarchisme betekent voor mij het streven naar een wereld zonder overheersing. Ten aanzien van sommige vormen van overheersing is het redelijk duidelijk wat het anarchistische streven impliceert: het streven naar een gelijke verdeling van levensmiddelen als bijvoorbeeld voedsel, het afzien van lichamelijk geweld in de omgang met mensen, het streven naar een andere inrichting van de economie, de huishouding van de aarde, en van de politieke besluitvorming. Wat de overheersing van de natuur betreft vallen de implicaties van het anarchistische streven minder in het oog. Het feit dat je bestaat heeft al invloed op je (natuurlijke) leefomgeving. Waar wordt de onvermijdelijke beïnvloeding tot ontoelaatbare overheersing? De optie van zelfdoding is hier niet het meest consequent, je moet je immers ook zelf niet overheersen. Om de grenzen van het menselijke ingrijpen in de natuurlijke leefomgeving te bepalen is het volgens mij van belang om je af te vragen wat uiteindelijke doelen en waarden zijn en wat (op zijn best) middelen zijn om deze te bereiken. Vaak worden dingen die op zijn best mogelijke middelen kunnen zijn (bijvoorbeeld geld of De Economie) tot doelen op zich verheffen. Vervolgens staan deze tot doel verheffen middelen de verwezenlijking van eigenlijke doelen (gezondheid, rust ...(?) vul het zelf maar in) in de weg. Door je bewust te zijn van het onderscheid tussen doelen en middelen kan je uitmaken wanneer de aarde meer belast wordt dan met het oog op enig doel noodzakelijk of wenselijk is.

Het is van belang dat je de doelen en waarden zeer consequent achtervraagt ("Waarom vind ik dit belangrijk? Wat is de achterliggende reden hoezo ik dit belangrijk vind?) totdat je bij je uiteindelijke doelen en waarden bent aangelangd. Een voorbeeld: Zijn het de auto's als zodanig die je onmisbaar vind of is het de mobiliteit? En als het de mobiliteit is, zou je die ook op andere manieren kunnen realiseren? Of is het ook niet de mobiliteit, maar de behoefte om iets gewaardeerds of noodzakelijks dat verder af ligt te bereiken? Zou je het dan niet zo kunnen inrichten dat je dit (vrienden, werk, natuur) dichter bij huis hebt? Als iedereen op die manier doordenkt vraag ik me af of de uiteindelijke doelen en waarden van mensen zo verschillend zouden zijn.

Een ander punt waar het streven naar een wereld zonder overheersing enige uitleg lijkt te behoeven is onze omgang met niet-menselijke dieren. Moeten we wat overheersing betreft ook met hun rekening houden? Zeker, want ook zij kunnen daar de onaangename gevolgen van ondervinden. Mijn anarchisme houdt dus behalve ecologisme (om het rekening houden met de aarde maar zo te noemen) ook veganisme in. Als je anarchisme alleen op mensen zou betrekken, zou je zelfs kunnen stellen dat het anarchisme een onderdeel van veganisme is: de poging om geen andere dieren te overheersen (veganisme) bevat de poging om geen andere mensen te overheersen (anarchisme). Bij mij krijgt anarchisme echter een bredere invulling dan alleen met betrekking tot mensen, namelijk 'geen overheersing' in het algemeen. Je zou anders ook kunnen zeggen dat het ecologisme (rekening houden met de leefomgeving en met alle vormen van leven) het veganisme (dieren) en het anarchisme (mensen) omvat. Hoe dan ook, het hangt allemaal met elkaar samen. Als je het leuk vind kun je er nog allerlei andere 'ismes' inpassen, het hangt er maar van af wat je voor benamingen kiest. Hoe dan ook: het gaat om 'geen overheersing'!





Anarchisme in der daad



Ik heb uitgelegd wat anarchisme voor mij inhoud. Met het 'streven naar een leven zonder overheersing' in mijn achterhoofd kan ik ook jullie andere vragen beantwoorden.



Als 'anarchisme van de daad' het leggen van bommen betekent, is het dan anarchistisch? Als je iemand dood maakt dan overheers je diegene [Zie hiervoor Tijd voor de A van Atalanta. Het moge duidelijk zijn dat mijn anarchisme door de door Atalanta verspreide ideeën en door die van andere denkers en doeners geïnspireerd is en dat ik dit niet allemaal zelf heb uitgevonden.] Als je slachtoffer iemand is die anders veel meer overheersing had aangericht is je daad dan gerechtvaardigd? Ook al is het middel niet anarchistisch, het doel is dat wel. De oude vraag is dan: dienen doelen en middelen samen te vallen? Ik dacht het wel maar ja, als de aanslag op Hitler was gelukt, was het dan zo erg geweest? De daad als zodanig, het middel om hem te doden was nog steeds fout geweest, maar wel het kleinere euvel vergeleken met de optie om hem te laten leven. Als we er tenminste van uitgaan dat hij niet had kunnen worden vervangen.

Aanslagen lijken me in ieder geval niet gerechtvaardigd als de overheerser kan worden vervangen en de overheersing achteraf gewoon doorgaat. Verder krijgen andere mogelijkheden om de overheersing te stoppen als die er ook maar enigszins zijn toch sterk mijn voorkeur. Of overheersing als middel waar het het doden van mensen betreft in uitzonderlijke gevallen gerechtvaardigd is weet ik niet te zeggen. Misschien een punt van discussie, hoewel het waarschijnlijk niet echt een punt is die in het 'dagelijks leven' van de lezers valt.

Maar wat is met zachtere vormen van overheersing en geweld als middel voor het anarchistische doel, bijvoorbeeld het in de fik steken van een slachthuis. Een zekere overheersing (want gewelddadig opdringen van je wil) van onder andere de slager. Ook hier kan ik geen medelijden bespeuren. Misschien dat het slachthuis gewoon kan worden vervangen, maar toch heeft de daad enig effect (onderbreking van de slacht, aandacht in de media, signaal aan de samenleving). Of het anarchistische doel om mensen veganistisch te maken en dierenleed te stoppen daardoor per saldo is gediend is niet duidelijk en toch kan ik deze daad niet veroordelen. Een inconsequentie van mij die ik het toch zo belangrijk vind om in idealen consequent te zijn? Andere (klassieke) uitingen van 'anarchisme van de daad' kan ik echter wel duidelijk veroordelen. Ze waren gewoon zinloos en buiten proporties. Ik veroordeel ook de houding van de zogenaamde hardliners, een beweging waar sommige hardcore fans deel van uitmaken. Deze menen (althans op pamfletten) iedereen te mogen vermoorden die niet veganistisch is.

Ik probeer om mijn anarchisme op andere manier in de daad te brengen door zo ver mogelijk veganistisch te leven. Ook hier is de vraag hoe ver je gaat, denk aan de Jaina's in India die de straat vegen voor elke stap die ze zetten om geen beestje dood te trappen. Maar ik hoef niet het meest radicale voorbeeld aan te halen om duidelijk te maken dat ik niet altijd even vega ben als ik zou willen. Dit heeft vooral met de sterkte van mijn wil, inzicht en meevoelen te maken (wat al - oh zonde! - door honing kan worden verzwakt). Er komen in mijn dagelijks leven ook vragen naar voren als 'waar koop ik mijn kleding en in hoeverre draag ik daarmee bij aan overheersing'? Ik probeer zover mogelijk biologische spullen te kopen (vooral voedsel) maar ook hier ben ik niet consequent.

Het anarchisme begint - dat moge duidelijk zijn - bij de keuzes die je in je dagelijks leven maakt. Verander de wereld, begin bij je zelf! Verder vind ik het ook belangrijk op politiek actief te zijn door bijvoorbeeld het schrijven van stukken en het werken in actiegroepen. Hier wordt niet alleen tegen bestaande overheersing ( van de regering, multinationals, vleeseters en de 'vrije markt') ingegaan, maar er worden ook alternatieven opgebouwd (vega-bio eetcafé, vrije radio, weggeefwinkel). Dit is anarchisme in de daad!

Tenslotte wil ik nog iets over het 'immediatisme' zeggen. De hierover gevoerde discussie heeft de maken met de oude vraag of je eerst een vijand moet verslaan en de revolutie tot stand moet brengen of dat je je idealen hier en nu al kunt leven. Zelf vind ik het geheel onbevredigend om er alleen 'tegen' te zijn en om heel mijn leven door de overheersers (waar ik nooit om heb gevraagd) te laten bepalen. Ik deel niet de kritiek van sommige anarchisten die het a-politiek en egoïstisch vinden om je bijvoorbeeld met je bio-boerderijtje te vermaken terwijl er zoveel ellende is op de wereld waar je tegen de straat op moet. Ik vind dat je de twee kunt combineren, ik wil ze combineren (zin om iets gezelligs te doen in plaats van de hele tijd op de barricades te staan schreeuwen) en ik moet ze combineren omdat me het eigen opbouwend alternatief juist de visie en de kracht geeft voor de verzet.

Ik vind dat er verschillende 'touwen' zijn om de anarchistische toekomst dichter bij te trekken: (1) Je kunt ophouden om zelf te overheersen of om overheersing in stand te houden, in je omgang met mensen en andere dieren en in je consumptiegedrag bijvoorbeeld. (2) Je kunt anderen de mogelijkheid geven om dit ook te doen, door informatie te verspreiden en alternatieven te steunen bijvoorbeeld. En (3) je kunt tegen bestaande overheersing vechten door actie te voeren bijvoorbeeld. Ik vind dat er vaak te weinig begrip is tussen groepen die de nadruk op één van die manieren leggen. Hiermee bedoel ik niet alleen groepen die zich expliciet 'anarchistisch' of 'politiek' noemen.

Bij de beoordeling van verschillende anarchistische of andere wereld-verbeteraars vraag ik me af inhoeverre ze aan deze touwen trekken. En natuurlijk of ze niet daarnaast nog dingen doen die tot overheersing bijdragen: ze de touwen dus elders aan het verlengen of doorzagen zijn om bij het geschetste plaatje te blijven.

Immediatisten zijn op het 'hier en nu' gericht. Als ze anarchistisch bezig zijn is daar niets mis mee. Als mensen op een weekendje Tijdelijk Autonome Zones creëren, 'poetic terrorism' beoefenen, uitbundige feestjes houden of door cyberspace zweven is daar niets mis mee. Noem je echter niet 'anarchist' als je door de week de touwen aan het doorzagen bent door lekker bij Shell te werken, bij wijze van spreken. Hetzelfde wil ik tegen de actievoerder zeggen die zich over de 'spiritueel' opwindt: Kijk wat hij met de touwen doet! Als die op zijn manier heel hard aan het eerste trekt en misschien nog een beetje aan het tweede terwijl hij de touwen ook nergens aan het doorzagen is, dan moet je hem niet als vijand beschouwen maar als medestander!

Er zijn maar weinigen die het ervoor over hebben om heel hard aan alle touwen te trekken. Sommige trekken heel hard aan eentje, sommige een beetje aan alle drie. Je moet niet vergeten dat het al een hele kunst is om je leven in deze tijd en plaats zo in te richten dat je nergens zaagt.


Sies

Anarchisme-enquête voor PL '98:



1. Wat houdt anarchisme of anarchie in het algemeen voor jou in?



Anarchie is volgens mij het tegenovergestelde van democratie. Want democratie is fundamenteel gestoeld op de gedachte dat het kennelijk heel normaal is om eerst aan jezelf, aan jouw belangen, te denken, terwijl ik zou willen dat mensen wat minder egoïstisch werden en rekening gingen houden met andere mensen, om te beginnen met mij.



2. Heeft anarchisme iets met waarden en normen te maken, en zo ja, welke waarden en normen vind jij anarchistisch?



Ja, volgens mij heeft anarchisme alles te maken met waarden en normen. Omdat anarchisme niet de individuele vrijheid centraal stelt maar het samen-leven. En een van de voorwaarden daarvoor is respect voor andere mensen. Seksisme en abortus bijvoorbeeld zijn dus voor mij absoluut taboe.



3. A. Bestaan er ook anarchistische waarden of normen die je als remmend ervaart?

B. En hoe ga je daarmee om?



A. Ja, ik heb wel eens meegemaakt dat ik, voor het eerst, op bezoek was bij een anarchistische veganist en toen werd mij op niet mis te verstane wijze duidelijk gemaakt dat ik er niet over hoefde te peinzen de volgende keer zelf koffiemelk mee te nemen. Ik gebruik weliswaar geen melk in m'n koffie want ik ben allergisch voor melk, maar ik ervaarde het toch als remmend.

B. Ik snapte er niks van, ik raakte in een crisis. Ik werd kennelijk als een dierenbeul gezien, terwijl ik altijd erg van dieren heb gehouden.



4. A. Voel je je verwant met een bepaalde anarchistische stroming uit heden of verleden?

B. Kun je in een paar zinnen aangeven waar die stroming volgens jou op neerkomt?



A. Of ik me verwant voel met bepaalde anarchistische 'stromingen' weet ik niet want daar heb ik geen verstand van, maar ik voel me wel verwant met groeperingen als het Volksfront voor de Bevrijding van Palestina, Zwarte September, Rode Brigades, Bewegung 2. Juni, de RAF, RaRa, maar ook de Tupamaros, Lichtend Pad en natuurlijk de Zapatistas.

B. Ja, op het terrorisme, ofwel het anarchisme van de daad.



5. Als je je met een bepaalde stroming verwant voelt, hoe komt dat dan tot uiting in de manier waarop je leeft, bijvoorbeeld waar het gaat om denken, wonen, werken, relaties en politiek bedrijven?



Mijn denken is zelfs voor mezelf niet te volgen, ik ben wel alvast jaren in training geweest bij de commando's waar ik op 12 manieren heb geleerd iemand met mijn blote handen om zeep te helpen, ik heb alle familie, vrienden en vriendinnen buiten geschopt, ik woon zeer afgelegen (denk aan de Unabomber) en ach, politiek bedrijven doe je pas met een pistool in je handen, zeg ik altijd maar.



6. Zijn er ook gebieden waarop het niet lukt om dat anarchisme in de praktijk te brengen?



Ja, ik had graag eens een AWACS in z'n kont geschoten maar het valt tegen om aan een eenvoudig SAM-raketje te komen. En het buskruit heb ik helaas ook nog niet uitgevonden.



7. Waar komen volgens jou in hoofdlijnen de verschillen of gemeenschappelijke aspecten met andere anarchistische stromingen die je kent op neer?



Ik heb zelf nooit ontdekt dat ik raakvlakken heb met andere mensen, dus die beoordeling laat ik graag aan anderen over.



8. A. Je vindt waarschijnlijk dat de wereld anarchistischer moet worden?

B. Investeer je daar ook in, en hoe dan?

C. Vind je dat je wat dat betreft efficiënt bezig bent?



A. Nou en of.

B. Daar kan ik, uit de aard der zaak, natuurlijk niet al te zeer over in detail treden, maar reken maar dat ik flink bezig ben. Ik ben momenteel aan het experimenteren met allerlei combinaties van Lucky Strike (sigaretten) en Martini Rosso (drank), en de resultaten zijn verbluffend.

C. Ach, waarom moet alles altijd efficiënt zijn? Je kan toch ook gewoon dingen voor de lol doen?



9. Hanteer je voor jezelf bepaalde prioriteiten binnen je anarchistisch zijn?



Het omverwerpen van de democratie is natuurlijk mijn eerste prioriteit. Het opblazen van de Tweede Kamer zou een mooi, doch slechts symbolisch gebaar zijn als daar op dat moment niet een plenaire vergadering wordt gehouden. Op Prinsjesdag de hele Staten-Generaal pakken, lijkt me de beste keus, dan vangen we drie vliegen in één klap. Verder juich ik natuurlijk alle ontvoeringen en aanslagen op politici en top-industriëlen van harte toe.



10. Is het om jouw anarchistische doelen te bereiken noodzakelijk jezelf op te offeren of kan het ook zonder?



Nee, het kan niet zonder. Mijn hele leven staat in dienst van de anarchie.



11. A. Welke plaats heeft strijd tegen onderdrukking in jouw politieke (anarchistische) denken?

B. Wat doe je hiermee in praktische zin?



A. Ik vind onderdrukking het ergste wat er is, vooral omdat ik dat zelf voortdurend aan den lijve ondervind. Onze democratische klotenwereld is voor mij praktisch onleefbaar geworden.

B. Ik neem overal mijn koevoet mee naartoe, zodat ik mensen die zich asociaal gedragen meteen de hersens in kan slaan.







PS: In verband met eventuele juridische problemen, gelet op artt. 45 en 48 juncto 94 van het Wetboek van Strafrecht (als afleidingsmanoeuvre studeer ik tussen de bedrijven door rechten) is het misschien verstandig om als je mij op Internet gooit, niet mijn volledige naam eronder te zetten. Doe maar alleen 'Sies van R.' dan weet niemand wie ik ben.


Simone

Vraag 1. Anarchisme, dat is voor mij niet heersen (an-arkhein); geen macht uitoefenen over een ander en geen macht laten uitoefenen over mezelf. Of streven daarnaar. Anarchie is de daarbij horende utopie: een wereld zonder machtsuitoefening, zonder uitbuiting en onderdrukking. Een wereld waarin mensen zorgvuldig met zichzelf, elkaar en andere dieren omgaan.



Vraag 2. Een 'norm' klinkt mij in de oren als iets dat je van buitenaf opgelegd wordt. Normen passen wat mij betreft niet bij anarchisme. Wat ik van anarchistische 'waarde' vind is bijvoorbeeld: zorgvuldigheid, streven naar geweldloosheid, verantwoordelijkheid, niet aan status doen, uiterlijkheden niet belangrijk vinden, meevoelendheid, zelfstandigheid in denken en doen, diepgaandheid, niet in grenzen, naties, rassen e.d. geloven, nuchterheid.



Vraag 3. Nee.



Vraag 4. Ja, met een mengsel van groen anarchisme, anarcafeminisme en veganarchisme. Anarchisme dat van de aarde geen vuilnisvat wil maken, en daar de consequenties uit trekt: niet meedoen aan de auto- en vliegtuigwaan, nadenken over wat je inneemt aan ruimte, over hoeveel vervuiling je achterlaat. Anarchisme dat alle vormen van seksisme wil uitbannen (net als alle vormen van racisme, homohaat, ageisme en noem maar op). Anarchisme dat ook niet-menselijke dieren hun vrijheid gunt, dat betekent in de praktijk o.a. geen produkten gebruiken die samenhangen met uitbuiting van dieren.



Vraag 5. Een heleboel dingen heb ik al genoemd. Verder: ik kies voor de vrije liefde. Ik ben baanloos en doe mijn eigen ding, waaronder schrijven. En ik vind het prettig om met mooie dingen, met esthetiek bezig te zijn. Luisteren naar muziek, kijken naar kunst, zelf muziek maken, zelf schilderen.



Vraag 6. Wat ik wel eens lastig vind is om in niet-anarchistische kringen mijn idealen te leven.



Vraag 7. De gemeenschappelijke aspekten zijn denk ik het streven naar een mooiere vrijere wereld, eentje zonder macht, uitbuiting, onderdrukking enzovoorts. Verschillen met veel andere stromingen: ik mis nogal eens een expliciet anti-seksisme, het meevoelen met dieren en het streven naar een zo ekologisch mogelijk leven.



Vraag 8. Ik schrijf (zoals gezegd) af en toe over onderwerpen die aan anarchisme raken, en verder probeer ik in mijn dagelijks leven zo anarchistisch mogelijk te leven. Het voelt soms weinig efficiânt, maar als je niet allerlei gewelddadige middelen en zo wilt gebruiken dan zit er niets anders op dan gewoon zelf zo te leven zoals je het in je mooiste dromen zou doen, en daarnaast anderen op een idee brengen. (En natuurlijk doorgaan met alle soms-niet-zo-efficiânt-voelende akties en illegalenbezoekgroepen en voedselkoîperaties en dierenaktiegroepen en daklozenopvanghuizen en ga zo maar door. Heel veel kleine inefficiânte beetjes maken samen de wereld wel leuker denk ik.)



Vraag 9. Nee.



Vraag 10. Nee. Opofferen klinkt me echt vreemd in de oren. Anarchisme is streven naar een mooiere wereld, en die moet dan voor jezelf toch ook mooi zijn?



Vraag 11. Strijd tegen onderdrukking vind ik heel belangrijk. Wat ik daar in praktische zin mee doe heb ik allemaal al gezegd. Ik zou wel graag meer willen doen maar dat is tot nu toe niet gelukt.



Simone Nijboer


Weia



Hoihoi, hier antwoorden bij jullie vragen.



1. In het algemeen houdt anarchisme erg veel voor me in, zoals: geen deel van oorzaak van problemen willen zijn, kosmopolities denken (niet zo'n grote plek op de aarde innemen als de gemiddelde westerling bijvoorbeeld), zoeken naar hoe eigen belang en algemeen belang geheel samen kunnen vallen (en dus niet meer bestaan in feite), overal overal overal over nadenken en dus op elk gebied eigen ideeân en gedrag ontwikkelen, en natuurlijk dingen zoals tegen alle onderdrukking zijn, verder streven naar geweldloosheid (als dat al niet in voorgaande punten ingebouwd zit). Zie wat ik er elders allemaal al over geschreven heb.



2. Normen bestaan voor anarchistiese mensen niet, of ze zijn op dat punt niet anarchisties. Als je overal over nadenkt sta je vierkant achter wat je hebt bedacht (en vierkant achter dat je allerlei gebruiken/normen hebt weggegooid) en kan je een andere mening als interesaant zien, vervolgens als slim of dom, maar nooit als norm. Waarden vind ik een lastiger begrip, wel een beetje soepig en kwezelig klinkend, maar het lijkt te gaan om goeie bedoelingen, nou daar bestaat anarchisme voor honderd procent uit. Als het goed is.



3. Goeie bedoelingen kunnen nooit remmend werken en normen bestaan dus niet.



4. Groen radikaveganarkafeminarchisme of zoiets? In ieder geval voel ik me alleen verwant met anarchisten die drasties feministies zijn, dat is een mooie testkees, en verder blijkt uit of ze veganisties zijn dat ze ofwel zin hebben in het dagelijks leven ook van alles te veranderen ofwel dat ze besmet zijn met de heersende burgerlijke niet-veganistiese en vooral ook liberalistiese kultuur. Hoewel ik vaak wel zie wat de bedoelingen achter klassiekere stromingen zijn voel ik toch weinig verwantschap. Ik doel dan op syndikalisme enzo, maar niet op geweldloosheid en anti-alkohol, want die zie ik erg zitten.



5. Het lijkt me dat op elk gebied van mijn leven wel blijkt dat ik anders tegen de dingen aankijk, dat wordt te veel om op te noemen. Ekologies wonen, niet werken, vrije liefde, niet stemmen en noem maar op.



6. Er zijn belemmeringen die de buitenwereld oplegt, zoals het bezit van de grond, maar verder kan er erg veel. Het grootste deel van het leven speelt zich in het hoofd af en in het sociale, en daarin kan alles! Op het materiâle vlak ligt het lastiger, maar het materiâle is uiteindelijk erg onbelangrijk. Met eten en water en warmte is het belangrijkste al genoemd, zelfs zonder fiets valt er te leven toch?!



7. Verschillen met andere stromingen..., misschien zit een belangrijk verschil in hoeverre mensen niet-anarchisme in hun anarchisme hebben opgenomen. Ik denk daarbij aan marxistiese en nog meer aan liberalistiese trekjes. Te zien aan hoe gewoontjes hun dagelijks patroon er uitziet: met kazerne, kerk en kapitaal heeft men vaak redelijk afgerekend, maar kroeg en kerelschap zijn nog lang niet verdwenen. Iets gemeenschappelijks zie ik natuurlijk ook, een algemeen voor vrijheid zijn (te vaak kruisbestoven met liberalistiese vrijheidsvormen), of een rebellerende houding.



8. Ik weet niets beters te verzinnen dan door te schrijven uit te dragen dat overal anders over gedacht kan worden, en dat het voor een mooiere wereld ook nodig is heel veel anders te gaan denken. Het is niet erg efficiânt, maar dat ligt niet aan mij. Het verschijnsel mens is een traag geval, namelijk. Je zou bijvoorbeeld verwachten dat alle anarchisten het meest ekologiese voedsel zouden kopen, want dat zou je (met enige goede wil) het anarchistiest kunnen noemen. Maar niks hoor. Of geweldloos eten, veganisme dus. En zo voort. Je ziet dat ik het hier over gedragingen van individuen heb, niet over de kwade staat enzo. Elke verandering kan alleen maar anarchisties zijn als die door alle betrokkenen gedragen wordt, dus moet je elke verandering meteen in je eigen leven al beginnen toe te passen. Anders zijn het loze woorden. De staat verdwijnt heus wel, alleen duurt dat nog even want velen zijn daar blijkbaar niet aan toe, of zien niet hoe goed het voor ze zou zijn.



9. Alles heeft gelijke prioriteit, qua denken. Helaas heb je maar beperkt tijd, maar ik vind het niet erg als iedereen andere onderwerpen als stokpaardje heeft. Er zijn zoveel aan te pakken zaken dat dat maar de beste oplossing is. Je mist dan het massale gevoel, dat is dan jammer. Gelukkig kan het dagelijks leven wel snel op elk gebied veranderen, maar daar is het weer jammer dat velen dat niet een lage prioriteit geven.



10. Anarchisme gaat over een vrolijke wereld dus opofferen vind ik bezopen. (Zuipen ook, en andere vormen van schijnvrolijkheid.)



11. Elke vorm van onderdrukking heeft oorzaken in het denken, en een rechtgeaarde anarchist (m/v) zal er dus voor zorgen geheel anders te gaan denken, namelijk op zo'n manier dat die vorm van onderdrukking nooit meer op kan treden. Niet denken in termen van ras, natie en noem maar op. Revolutionair denken dus, niet te verwarren met denken aan de revolutie (daar schrijf ik binnenkort een boekje over). Vooral op het gebied van feminisme laten veel anarchisten zien hoe onrevolutionair ze in hun denken zijn.



Weia Reinboud SimĒn Bolivarstraat 87, 3573 ZK Utrecht.