DE MOKER ... is een jong antimilitaristisch initiatief dat de traditie van het roemruchte ONKRUIT tot in de volgende eeuw wil voortzetten. Het idee om weer direct actief te worden tegen het leger onstond tijdens de Paasmars van 1997. Op 8 juli van datzelfde jaar -precies een jaar nadat het Internationaal Gerechtshof het gebruik van en het dreigen met kernwapens illegaal verklaard had- zag ONKRUIT Vergaat Niet! met een eerste geweldloze actie het levenslicht. In Utrecht bezetten we die dag het Banen Informaie Centrum (BIC) van de Landmacht. Die actie hebben we de afgelopen jaren een paar maal herhaald. Daarnaast ONKRUIT Vergaat Niet! is (een beetje) de anti-militaristische afsplitsing van van het even jonge Groen Front! Naar het voorbeeld van het engelse Earth First! (vandaar het !) is het niet echt een organisatie maar alleen een naam. Iedereen die geweldloze directe actie voert voor hetzelfde doel kan deze naam gebruiken.

ONKRUIT Vergaat Niet! gaat het in de eerste plaats om het militarisme op zich. Er moet een eind komen aan alle oorlogsvoorbereidingen, dus ook aan de zogenaamde ‘vredesmissies’. Feitelijk verdedigen die missies alleen de ekonomiese belangen van de NAVO-bondgenoten!! Daarnaast keert ONKRUIT zich tegen al het nucleaire tuig in de wereld. Op Volkel liggen nog steeds kernwapens opgeslagen, en meer en meer verdwijnt verarmd uranium in ... munitie!! Om aandacht te vragen voor alle misstanden rond legers en oorlogen voert ONKRUIT Vergaat Niet! directe geweldloze actie tegen leger- en oorlogspropaganda, tegen nucleaire wapens en - transporten, tegen militaire terreinen in natuurgebieden, tegen interventies, enzovoorts.

Voor tips, ideeën, informatie kun je ons bereiken op Postbus 85069, 3508 AB te Utrecht of: onkruid@hotmail.com


OORLOG

Kontrapunkt
Uit Servie bereiken ons vrijwel alleen extreem nationalistische geluiden. Toch bestaat er wel degelijk (nog) oppositie. In de stad Kraljevo is de anarchistische jongerengroep Kontrapunkt actief tegen dictatuur en rassenhaat.

De stad Kraljevo is een arme industriestad. Voor jongeren is er vrijwel niets te doen; zij zijn een makkelijke prooi voor de regeringspropaganda. Kontrapunkt probeert daar verandering in te brengen. Met een tijdschrift probeert men mensen te motiveren voor een betere wereld. Akties tegen militarisme, kapitalisme en nationalisme gaan hand in hand met akties voor een beter milieu en directe democratie.

Tijdens de Navo-bombardementen houdt Kontrapunkt via e-mail contact met geestverwanten in Joegoslavie en daarbuiten. Met informatie uit de verschillende bronnen probeert zij een tegenwicht te bieden aan de propaganda van de regering en de Nato. Men roept op om niet naar de schuilkelders te gaan, omdat daar de mensen psychisch zo worden gemangeld dat men gaat geloven in het standpunt van het regime Milosevic. Tevens geeft men steun aan mensen die uit handen van de ronselaars voor het Servische leger proberen te blijven.

Voor steun:

Giro 5402207 tnv E. Wever te Utrecht ovv Steun Kontrapunkt

Meer informatie: Postbus 1338, 3500 BH Utrecht tel.: 030 -2945438 - email: egbertwe@antenna.nl
 
 

KONTRA l

Deze nacht werd de wijde omgeving van Kraljevo aangevallen met 24 bommen/kruisraketten. Ik zag dat de lucht brandde in de richting van Ladjevci - een militair vliegveld 20 km van het centrum van de stad en de militaire basis in Jarcujak - in dezelfde richting maar 7-8 km van het centrum van de stad. Op dit moment zijn er geen rapporten van doden maar gezien het feit het vliegveld (en Jarcujak) is omgeveven door dorpen en dat in de vorige aanval twee burgerhuizen vernietigd zijn, ben ik bang dat we een groot probleem hebben: 'een humanitaire catastrofe' om de woorden van Clinton, Solana et cetera te gebruiken. De laatste twee bommen explodeerden ergens anders en ik geloof dat de radar in Cvetke het doel was. Het gevaar van mogelijke luchtaanvallen is nog niet geweken terwijl ik dit schrijf.

Vandaag riep Vojislav Seselj (extreem rechtse nationalist, vice-president van Servie) alle Serviers in de hele wereld op om alle jongens in NATO-uniformen (van de landen die op enigerlei wijze deelnemen in de agressie) als doel te nemen en ze zoveel te raken als maar kan. Zeljko Raznjatovic Arkan - bekend van oorlogsmisdaden in Bosnie, verzamelde zijn vrijwilligers voor Kosovo. Dit kan onder meer betekenen dat het Servische regime start met de complete vernietiging van het UCK. Een militaire berichtgever zei dat dat makkelijk is, omdat het UCK nooit een groot probleem is geweest voor het Joegoslavische leger, maar dat de handen eerst gebonden waren door de Nato. In de hoofdstad van Macedonie, Skopje verbrandden en verwoestten demonstranten verschillende auto's van Willim Walkers controleurs, ook vielen zij de Amerikaanse ambassade aan, en toen zij oprukten naar de Duitse ambassade gebruikte de politie traangas.Ik hoop dat dit snel eindigt. Ik laat je weten wanneer ik meer informatie heb.Ik geloof dat in de komende dagen de agrressors zich geconfronteerd zullen zien met het feit dat deze aanval alles heeft bereikt wat zij niet wilden dat zou gebeuren. Milosevic is sterker dan ooit tevoren, hij kan alle onafhankelijke media sluiten (wat hij al deed met Radio B92 en Radio 021), Albanezen worden uitgemoord tijdens deze oorlog en wie weet wat gebeurt met alle politici die tegen hem ingaan.
 



OORLOG

Een anarchistisch geluid uit Duitsland

Dingen zijn niet zo makkelijk als ze soms lijken. De redenen die de NAVOheeft om Joegoslavië te bombarderen zijn ongetwijfeld niet alleen maar humanistisch. Wellicht maken van de gelegenheid gebruik om nu met militaire middelen doelen te realiseren die er al veel langer lagen. Maar zelfs dat is te makkelijk gesteld. De NAVO is niet homogeen. Duitsland (Germoney) hoeft niet dezelfde plannen te hebben als Engeland, de V.S. of bijvoorbeeld een land als Polen. Zelfs de meningen van de politici binnen de afzonderlijke landen verschillen van elkaar - ook al hebben ze allemaal JA gezegd tegen de bombardementen. De Groenen in Duitsland hebben niet om dezelfde redenen JA gezegd dan de Christen Democraten (CSU), en ze balen ervan dat ze het noodzakelijk vonden om JA te zeggen. Het is niet moeilijk om in te zien dat dit klopt.
Voor Duitsland is de grootste angst een gedestabiliseerde Balkan en de daarbij horende niet aflatende stroom vluchtelingen. Die kunnen niet meer terug, 'tgeen allemaal betaald moet worden door de Duitse staat die het toch al niet meer zo breed heeft (er moet nu al officiëel aan 4 miljoen werkelozen een uitkering moet worden betaald - in werkelijkheid zijn het er waarschijnlijk zes miljoen.) Je kunt stellen dat veruit de meeste mensen geloven dat bombardementen en militaire acties de enige manier zijn om de Servische oorlogsmachine te stoppen, de slagers van Milosewic. Men is het zat om elke dag hun avond een paar minuten te laten vergallen door het afschuwelijke nieuws op TV. Duitsland wil dat de wereld ordentelijk is (dit is ironisch bedoelt).

Nu de andere kant: de Serven. Je kunt niet stellen dat de Servische Tshetniks een bedenksel zijn van paranoïde Europese idioten. Ze bestaan wel degelijk, inclusief de droom van een Groot Servië. De afschuwelijke slachtpartijen en martelingen in voormalig Yugoslavië zijn eveneens geen droom. Ik zou willen dat het slechts een nare droom was, en ik zou willen dat ik de beelden van neergeschoten kinderen op speelplaatsen of op weg naar de bakker door sluipschutters nooit gezien had. Niemand hoeft er meer van overtuigd te worden dat die dingen gebeuren en we kunnen er rustig vanuit gaan dat de oorlogsmisdadigers uit de Bosnië-oorlog en andere plaatsen nu actief zijn in Kosovo (ze zeggen het openlijk). De nachtmerrie dat de steden en dorpen in Bosnië en Kroatië systematisch werden gebombardeerd en vernietigd werkelijkheid - door de Serven en door de NAVO -is helaas maar al te werkelijk. We herinneren ons dat de Serven hun 'werk' in Bosnië hebben moeten staken omdat ze zelf werden gebombardeerd door de militairen van de UN. Die feiten maken dat mensen nu denken dat het nu op dezelfde manier zal gaan. Als dat zo is, als het nu weer op die manier verloopt, is dat een zwarte bladzijde in de geschiedenis van de mensheid, omdat dit patroon zich dan bij ieder nieuw conflict zal herhalen. En als het niet zo is, als het nu niet op dezelfde manier verloopt, is dat in ieder geval een zeer zwarte bladzijde voor de Kosovaren. In beide gevallen is het dus shit.

Je zou kunnen beweren dat de VS geheime operaties uitvoert om de regio te destabiliseren en deze economisch ten gronde te richten, om wat voor reden dan ook. In het geval het tot een Europese oorlog met Rusland zou komen zien ze Servië vanwege de centrale ligging als een bruggenhoofd. Deze paranoïde en militaire kijk op de zaak is misschien best realistisch. Iedereen die goed geïnformeerd is kan zien dat Yugoslavië geweldig veel steun krijgt van de Russische regering (zowel in de UN als via het leveren van wapens). Ik ben ervan overtuigd dat de Russen het oorloggeweld van de Serven met slechts enkele woorden min of meer zouden kunnen beëindigen en compromissen zouden kunnen vinden. Er wordt een geostrategisch spelletje gespeeld waar de bevolking van de Balkan de dupe van is. De US/NATO zijn de laatste die het recht hebben om met hun bebloede vingers naar anderen te wijzen. Dat hebben ze al vaak genoeg gedaan en we kennen de uitkomst.

Berichten van sommige journalisten, dat de regering van Servië nog niet zo slecht is als in de media naar voren komt, zouden wel eens kunnen kloppen. Maar in welke mate? Zijn ook deze berichten niet eenzijdig? Ik heb het idee dan de ontwikkelingen op de Balkan het gevolg zijn van een verduiveld groot aantal oorzaken. Nog steeds proberen we overzicht te krijgen.

De geschiedenis van de Balkan is er een van oorlog - door alle eeuwen heen. Het is niet alleen het slagveld tussen oost en west geweest, maar juist ook de verbinding daartussen, een plek waar vele culturen met elkaar hebben samengeleefd. De geschiedenis leert dat Serven in de tweede wereldoorlog zijn afgeslacht door de Kroaten. Tot in laatste jaren van de tweede wereldoorlog hebben de Duitsers samen met de Ustasha-bandieten gevochten tegen de Serven. Het is overduidelijk dat er aan alle zijden ongelofelijk gewelddadig gevochten is, door de Kroaten, de Serven en sommige islamitische Bosniërs.

Er is hier duidelijk sprake van een kruitvat dat de wereld in vuur en vlam kan zetten. Wij kunnen ons als anarchisten niet aan één kant scharen. Ook moeten we niet te snel conclusies trekken. De zaken liggen hier nu eenmaal gecompliceerd en er zijn meer intuïtie en meer harde feiten nodig om niet verblind te raken door alle kleur. Zwart/wit-TV is niet meer. We leven nu in het tijdperk van de virtuele realiteit: beelden die ons via de media bereiken kunnen we niet meer geloven. De strijdende partijen zullen ons stuk voor stuk voor de gek willen houden en ons proberen te manipuleren. Laat je niet gek maken. We moeten proberen om onze eigen (wankele) waarheden te vinden en proberen om onze vrienden aan beide zijden van de grens die de onze niet is, te ondersteunen. We moeten het libertaire denken van mensen waar dan ook versterken, dat is onze enige succesvolle strategie en de enige manier om de dingen op een goede manier te doen.

Dit afschuwelijke conflict zal waarschijnlijk van invloed zijn op de manier waarop wij strijden voor een vrijere en geweldloze samenleving. Het zal mensen in beweging zetten. Laten we doen wat ons te doen staat. Laten we protesteren tegen de dingen de we verkeerd vinden en laten we de mensen helpen waarvan we dat belangrijk vinden, mensen die het verdienen om ondersteund te worden. Saboteer het militarisme. Onthul de leugens van de politici en kijk door hun loze kreten heen. Laat mensen werkelijk met elkaar communiceren. Laat ze authentieker, beter communiceren. Niemand heeft het patent op de oplossing, we moeten betere oplossingen kunnen vinden en deze propageren. Denk na over de zaak, wees sceptisch. Er komt een dag dat mensen wakker zullen worden en zullen ontdekken dat WIJ het bij het rechte eind hadden en dat de gemakkelijkste en snelste oplossing niet altijd de beste is.
R@lf
 


Nucleair Transport

LAKA

In de wereld zijn er geschat zo'n 3 miljoen transporten per jaar waarbij radioactief materiaal betrokken is. Ook in Nederland gaat het om een paar honderd per jaar: veel mediese isotopen die in Petten geproduceerd worden, veel laag/middel radioaktief afval naar de centrale opslag in Borssele; tientallen transporten naar en van de verrijkingsfabriek in Almelo en de transporten met hoog-radioaktief afval van de centrales naar de opwerkingsfabrieken.

Er is in Nederland nog maar één werkende kerncentrale die elektriciteit levert, dat is Borssele, 450 MW groot. In 1997 is de kerncentrale in Dodewaard gesloten. Verder zijn er nog een paar kleine onderzoeksreaktoren: in Petten en in Delft. Op dit moment zijn er twee soorten transporten in het nieuws van de kerncentrales naar opwerkingsfabrieken en van Petten naar de COVRA Borssele. Voor de kerncentrale Borssele is het logies dat er afval afgevoerd moet worden. In het algemeen is het zo dat elk jaar een derde van de brandstof in de kern vernieuwd wordt. Dat gaat in een koelbassin. In dat koelbassin moet ten allen tijde voldoende ruimte zijn om de hele inhoud van de kern op te slaan. Daarom moet Borssele regelmatig afval uit dat koelbassin ergens anders heen brengen. De stilgelegde centrale in Dodewaard heeft een vergunning voor de stillegging en daar staat in dat het koelbassin in 2003 leeg moet zijn. Ze doen alsof ze erge haast hebben, maar dat valt wel mee. Ze hebben een poos niet af kunnen voeren: eerst omdat België weigerde het door hun land te laten gaan (wat de normale route is naar Engeland), daarna een poos omdat transporten verboden waren door externe besmettingen. Nu ligt er een plan om het per spoor door België te doen (wat nu wel mag) of via een Nederlandse haven (waaraan de FNV niet zal meewerken). Minister Pronk heeft gezegd geen haast te maken met het verlenen van de vergunning.

Daarnaast gaan er transporten komen uit Petten. En dat is een verhaal apart. Petten is een onderzoeksreactor die hoog-verrijkt uranium gebruikt als brandstof. Nu is daar veel verzet tegen en de VS heeft een programma om het gebruik van dat HEU (Highly Enriched Uranium) uit te bannen. Dit vooral omdat de proliferatie gevaarlijk is, je kan er vrij makkelijk kernwapens van maken. Dat mogen alleen de VS, Rusland, China, Frankrijk en Engeland, zoals dat staat vastgelegd in het non-proliferatieverdrag. De VS heeft heel ook op dit terrein veel macht: de meeste onderzoeks-reactoren krijgen de brandstof van de VS en het afval gaat dan daar ook naar terug; eigenlijk verhuren ze de brandstof alleen maar. De VS weigert Petten nog langer brandstof te leveren als ze niet omschakelen op laag-verrijkt uranium (LEU). Tot nu toe heeft Petten (i.s.m. de EU omdat het eigenlijk een europese reaktor is) geweigerd om dat te doen. Dat betekent dat ze het afval ook niet terug mogen sturen. Omdat hun bassin bijna vol zit hebben ze grote problemen. Er is een vergunning verleend om dit hoog-radioaktief afval op te slaan in Borssele in een loods die geschikt is voor laag- en middel-aktief afval. Het is belachelijk dat die vergunning verleend is, maar ja.

Dat die Petten-transporten nog niet hebben plaats gevonden hangt voor een groot deel af van de dreiging van akties die gecreëerd is. Daar zijn ze erg gevoelig voor. Ze willen waarschijnlijk toch wel omschakelen naar laag-verrijkt uranium, maar de rapporten die dat moeten onderbouwen zijn nog niet klaar. Dan is de kans groot dat die transporten naar Borssele helemaal niet door gaan en dat alles terug gaat naar de VS (ook een reden om axie te voeren!)
Van de kerncentrales gaat het hoog-radioaktief afval naar de opwerkingsfabrieken in Sellafield (Engeland) en Le Hague (Frankrijk). Dat is een goede reden om axie te gaan voeren: opwerking is ontzettend vervuilend en kompleet zinloos. In Borssele wordt al dat afval opgeslagen voor een periode van ongeveer 100 jaar. Wat er daarna mee moet gebeuren weet niemand. Ook het hoog-aktief afval moet daar opgeslagen worden als het terug komt van de opwerkingsfabrieken uit het buitenland. Het gebouw voor de opslag van hoog-radioaktief afval (het HABOG) is nog lang niet klaar, maar vanaf 2003/4 zal het toch terug komen uit het buitenland... Dan zal ook het volgende probleem zich aan gaan dienen: de centrales zijn gesloten, het is ons afval, dus het moet terug naar nederland. Het is een argumentatie probleem. Maar het blijft zo dat er veel argumenten tegen de HABOG-faciliteit (en de lokatie van de COVRA) opgesomd kunnen worden.

Het blijft een probleem om te eisen dat het maar in het buitenland bij de opwerkingsfabrieken moet blijven. Daar tegenover staat dat elke onomstreden afval-opslag een argument is (in binnen en buitenland) om te pleiten voor kernenergie. Dus, als de nederlandse milieubeweging dan de opslag in Borssele zou accepteren, kan men dat in het buitenland gebruiken: kijk maar in nederland, daar is het afval probleem technisch opgelost!

Op het moment dat een land zal zeggen: we hebben een faciliteit voor langdurige (eind-) opslag, zal er veel druk op zo'n land komen om buitenlands afval te accepteren. Er zijn ook wel samenwerkingsverbanden en gezamenlijke onderzoeken naar een zogeheten 'internationale opslag.' Maar nederland is onlogies. Wel kan zijn dat nederland samen met andere landen die maar 'weinig' afval hebben iets verzinnen Waarschijnlijker zal men zoeken naar een land dat of al ver is met onderzoek, of bereid is voor geld risico's te lopen. Zo is er nu opeens sprake van Japans afval dat naar Rusland gaat. Bij deze ontwikkelingen is een aantal zaken van belang. Zo heeft Zweden, dat zich er op laat voorstaan al 'bijna' een oplossing te hebben, vast laten leggen dat er geen buitenlands afval opgeslagen mag worden. Maar door de europese vrije markt, die vrij verkeer van goederen ('goods') eist, is die wetgeving zeer waarschijnlijk zonder waarde en kan geen land binnen de EU de import van radioaktief afval uit een ander EU-land voorkomen. Afval is ook een 'good', want er is economische waarde en er is activiteit. Op dit moment durft men dat nog niet aan, maar de voorkeur van internationale kernenergie-klubs gaat wel degelijk uit naar internationale opslag. Dat zal de komende jaren ongetwijfeld een rol gaan spelen.

stichting Laka

documentatie en onderzoekscentrum kernenergie, Ketelhuisplein 43, 1054 RD Amsterdam
tel: 020-6168294 fax: 020-6892179
laka@laka.antenna.nl
 


HET NEDERLANDS PLATFORM GENTECHNOLOGIE
 

Het Nederlands Platform Gentechnologie (NPG) is een samenwerkingsverband van een aantal organisaties en individuen.

Het NPG roept op tot een moratorium op:


Staat u als organisatie of individu achter deze oproep, neem dan s.v.p. zo spoedig mogelijk contact op met Wytze de Lange

In 1999 is het NPG begonnen met een Informatietour door Nederland. Wil je mee-helpen met het organiseren van een informatie-avond/ training? Het NPG komt graag bij jou in de regio.

Nederlands Platform Gentechnologie (NPG)

Postbus 56684

1040 AR AMSTERDAM

tel.: 020 7768825 (Wytze de Lange)

tel.: 030 2448466 (Diny Timmermans, Informatietour)

fax: 020 6937681

E-mail geno@zap.a2000.nl
 



Oproep moratorium

Ten Geleide

Dit is een verzoek tot mede-ondertekening van een oproep voor een moratorium op de productie en import van genetisch gemanipuleerd voedsel. De verspreiding van transgene gewassen en voedingsin-grediënten in Nederland baart ons steeds meer zorgen. Steeds meer nieuwe produkten worden tot de markt toegelaten en gewassen worden geïntroduceerd, zonder dat er overtuigende waarborgen worden geboden voor de veiligheid van mens en milieu.

In andere Europese landen is het afgelopen jaar een omslag waar te nemen. In navolging van Oostenrijk en Luxemburg, landen die zich van het begin af aan tegen de gemanipuleerde soja en mais hebben verzet, hebben ook Frankrijk, Griekenland, Denemarken en Engeland min of meer uitgebreide moratoria ingesteld op de verbouw van een aantal transgene gewassen. Daarnaast worden er in andere Europese landen ook zeer aktieve lobby- campagnes gevoerd om de import van transgene gewassen en voedingsmiddelen te verhinderen, door maatschappelijke organisaties, waaronder bonden van biologische boeren, milieu-organisaties en consumentenverenigingen. Met name in Engeland is de diskussie over instelling van een moratorium op transgene produktie en voeding ver gevorderd. Scholen weigeren gemanipuleerd voedsel, en ook de media spelen een zeer aktieve rol in de diskussie over de risiko's van genetisch gemanipuleerd voedsel. De recente aankondiging van zeven grote supermarktketens in diverse Europese landen dat zij genetisch veranderde ingrediënten uit hun levensmiddelen gaan weren, geeft goed aan hoe groot de maatschappelijke ongerustheid is.

Het Nederlandse Platform Gentechnologie is van mening dat er genoeg redenen zijn om ons aan te sluiten bij de roep om een moratorium. Gemanipuleerd voedsel is ook hier op de markt. Geïmporteerde transgene soja en maïs zitten in allerlei voedingsmiddelen (i.e. in meer dan 60 procent van het totaal), en ons land kent een opvallend groot aantal proefvelden met gemanipuleerde planten. In deze situatie dient zo snel mogelijk verandering te komen. Zoals in bijgevoegde verklaring wordt uitgelegd, zijn wij van mening dat de gezondheidsrisiko's onvoldoende zijn onderzocht, en dat de toetsing van de milieu-effekten zoals die plaatsvindt, mank gaat. Vandaar dat wij nu een beroep doen op U als maatschappelijke organisatie om U uit te spreken over genetische manipulatie in landbouw en voeding, en om onze oproep tot een moratorium op de produktie en import van transgene gewassen te ondersteunen.
Het Nederlands Platform Gentechnologie en andere ondergenoemde ondertekenaars roepen de Nederlandse Regering en Tweede Kamer der Staten-Generaal op tot onmiddellijke instelling van:
 


Er is een vijftal hoofdredenen waarom wij een moratorium dringend noodzakelijk achten:

1) landbouwkundig:

Het areaal dat met genetisch gemanipuleerde gewassen is aangeplant, neemt wereldwijd heel snel toe. Deze gewassen vormen een bedreiging zowel voor de biologische landbouw, als voor de gangbare landbouw waarbij van chemische middelen gebruik wordt gemaakt. Transgene gewassen kruisen snel uit en bedreigen daarmee andere landbouwmethodes. Bovendien bestaat er het risiko dat genen die zijn ingebracht in een bepaald gewas, via direkte gen-overdracht overspringen. Agrariërs en het publiek onderkennen in toenemende mate het bestaansrecht van de biologische landbouw, die zowel beter wordt geacht voor de gezondheid van de consument, als voor de gezondheid van onze natuurlijke omgeving (bodem, water en de levende natuur) . De ontwikkeling en verspreiding van transgene gewassen doorkruist deze tendens. Het risiko van besmetting met transgene eigenschappen behoort een onderdeel te worden van de risikobeoordeling van transgene gewassen.

2) Ecologische risiko's:

Voorstanders van transgene gewassen beweren dat deze 'milieuvriendelijker' zijn dan gangbare landbouwgewassen die van het gebruik van kunstmest en pesticiden afhankelijk zijn. Critici zijn van mening dat genetisch gemanipuleerde gewassen in tegendeel nieuwe milieuproblemen opleveren. Zo is van transgene gewassen die een ingebouwde insektenverdelger hebben (bt-gewassen) al bekend dat deze nuttige organismen schaden. Bij een andere toepassing wordt ervoor gezorgd dat het transgene gewas bestand is tegen alles-dodende onkruidbestrijdingsmiddelen. Door deze herbicide-resistentie wordt verslaving aan onkruid-bestrijdingsmiddelen niet verminderd, maar juist instand gehouden.

Herbicide-tolerantie in soja en andere gewasssen is kwantitatief gezien de voornaamste toepassing van genetische manipulatie. Zo is soja door het Amerikaanse bedrijf Monsanto bestand gemaakt tegen het zeer giftige herbicide glyfosaat. Van dit onkruidbestrijdingsmiddel is bekend dat het een negatieve invloed heeft op de bodemgesteldheid en op de vruchtbaarheid van zoogdieren, dat het nuttige insekten doodt, en ook dat het gezondheidsproblemen oplevert voor landbouwers die glyfosaat gebruiken. Door te zorgen dat gewassen bestand zijn tegen glyfosaat wordt de verkoop van dit onkruidbestrijdingsmiddel bevorderd, wat het tegendeel is van milieu-bescherming. 'Biodiversiteit', de verscheidenheid van soorten in de levende natuur, staat mede onder de invloed van modernisering van landbouwmethoden wereldwijd onder enorme druk. Gevreesd wordt dat de verspreiding van genetisch gemanipuleerde gewassen een nieuwe aanslag vormt op de biodiversiteit.

3) voedselveiligheid / consumentenbelang:

De deugdelijkheid van het onderzoek naar de veiligheid van voedsel dat met transgene methodes is vervaardigd is omstreden. De huidige veiligheidsbeoordeling van voeding wordt uitgevoerd op een wijze die mogelijke schadelijkheid onvoldoende zichtbaar maakt. Hiermee wordt een schijn van veiligheid gecreëerd die onjuist is. Desondanks hebben sommige wetenschappelijke onderzoeken al grond voor twijfels opgeleverd. Een markant voorbeeld is het opzienbarende onderzoek van Dr. Pusztai uit Schotland, waar bij voeder-proeven met ratten ernstige orgaanafwijkingen werden geconstateerd. Door de antibiotica-resistentie die is ingebracht in veel transgene gewassen van de eerste generatie, dreigen ziekteverwekkers onbehandelbaar te worden. De bezorgdheid over anti-biotica-resistentie wordt breed gedragen in wetenschappelijke kring, en is mede de aanleiding geweest voor meerdere landen om moratoria op de teelt of import van transgene gewassen in te stellen. Volgens sommige wetenschappers kunnen transgene producten ook nieuwe eiwit-ziekten (prion-ziekten) veroorzaken.

De bestaande etiketteringsplicht is gebrekkig. Omdat alleen intacte eiwitten in het eindproduct moeten worden geëtiketteerd, is niet duidelijk herkenbaar voor de consument welke producten genetisch gemanipuleerde ingrediënten bevatten, en welke niet. Keuzevrijheid kan alleen worden gewaarborgd door gescheiden aanlevering van grondstoffen en door etikettering van de produktiewijze. Echter, gezien de nieuwe risiko?s voor de volksgezondheid die kleven aan genetisch gemanipuleerde voedselproducten en voedingsingrediënten, moet van verdere markt-toelating worden afgezien.

4) zelfbeschikking en voedselzekerheid:

De toenemende monopolie-positie van een paar transnationale bedrijven op de wereldmarkt van zaden is een direkte bedreiging voor de positie van boeren en boerinnen in zowel het Zuiden als het Noorden. Hierdoor ontstaat een gevaarlijke afhankelijkheid van multinationale ondernemingen. Duizenden jaren lang hebben boeren en boerinnen voor hergebruik zelf zaad opgeslagen en geselekteerd. Transnationale ondernemingen streven ernaar om hieraan een eind te maken. Tot dit doel is o.a. ook een techniek ontwikkeld die volledige steriliteit van gewassen bewerkstelligt, de zogenaamde 'Terminator Technology'. Daarnaast proberen grote bedrijven het verbod op het hergebruik van transgene gewassen ook contractueel aan boeren op te leggen. Voorts proberen multinationals zich door middel van patentering het alleenrecht toe te eigenen op planten, die ontwikkeld zijn door inheemse volkeren en boerengemeenschappen in landen van het Zuiden. Zowel door de geschetste afhankelijkheid, door de kosten verbonden aan industriële landbouw, door het verdwijnen van de diversiteit van landrassen (genetische erosie), als door de eerder vermelde gezondsheidsrisiko's van transgene voeding, lijkt oplossing van het wereldvoedselvraagstuk verder vooruit te worden geschoven.
 

5) wetenschappelijke discussie:

Niet alleen door maatschappelijke organisaties, maar ook door wetenschappers wordt gewaarschuwd voor onvoorspelbare gevolgen van genetisch gemanipulatie bij produktie van voedsel. De techniek van genetische manipulatie komt voort uit een wetenschapsvisie waarbij door wetenschappers zelf vraagtekens worden gezet. Met name het uitgangspunt dat de natuur en het leven volledig vallen te doorgronden als men maar kennis vergaart over het funktioneren van de kleinst mogelijke deeltjes, zonder alle onderlinge wisselwerkingen te kennen, is achterhaald. Mede door de wetenschapsvisie die ten grondslag ligt aan genetische manipulatie worden allerlei mogelijke risiko's over het hoofd gezien.

Bij wijze van conclusie: de risico-beoordelingen van transgene gewassen m.b.t. milieu, landbouw en consumentenveiligheid zijn tot op de dag van vandaag onvolledig en te beperkt van opzet. Hierdoor blijven reële risico's buiten het gezichtsveld. Er moet onmiddelijk een moratorium worden ingesteld, zowel op de teelt van transgene gewassen op proefvelden als op de verkoop van voedingsmiddelen met transgene ingredienten, tot volledige veiligheid kan worden gegarandeerd.

De Alternatieve Konsumentenbond (AKB) heeft de bovenstaande tekst onderschreven. Een verkorte versie van deze verklaring, met dezelfde moratorium-eis en dezelfde hoofdredenen, is eerder reeds ondertekend door: Jongeren Milieu-Aktief (JMA), Both Ends, de 12 Provinciale Milieu-Federaties, Stichting Natuur en Milieu (SNM), Kritisch Landbouwberaad, De Groenen, Bangladesh People's Solidarity Centre (BPSC), Filippijnengroep Nederland (FGN), Aktie Strohalm, De Kleine Aarde, Stichting Natuurwetmoeders, Anti-vivisektie Stichting, Liga voor de Rechten van de Mens, Stichting Aarde, Stichting Belangengroep Rechten voor Al Wat Leeft, Stichting Brasil op Weg, De Brandnetel, Vereniging Syntax, Stichting Kleinschalige Ontwikkelingsprojekten, Basisdemocratisch Netwerk, Stichting Grondvest, Landelijk Missionair Collektief, Birka-Tribalistische Beweging, Kollektief Rampenplan, de Nederlandse Vereniging voor Veganisme, X Min Y Solidariteitsfond. Ook Milieudefensie was 'in principe' akkoord. Daarnaast zijn er veel individuele ondertekeningen binnengekomen.

Uw ondertekening te versturen aan:

NPG p/a BPSC tel/fax: 020-6937681

Postbus 44006 email: bpsc@xs4all.nl

1009 BB Amsterdam